• Home
• Index
• Download
• About
• Contact
• 

	Icelandic
	Old Norse
	English

Egils saga Skalla-Grímssonar

1. kafli - Af Kveld-Úlfi búanda.

Úlfr hét maðr, sonr Bjálfa ok Hallberu, dóttur Úlfs ins óarga. Hon var systir Hallbjarnar hálftrölls í Hrafnistu, föður Ketils hængs. Úlfr var maðr svá mikill ok sterkr, at eigi váru hans jafningjar. En er hann var á unga aldri, lá hann í víkingu ok herjaði. Með honum var í félagsskap sá maðr, er kallaðr var Berðlu-Kári, göfugr maðr ok inn mesti afreksmaðr at afli ok áræði. Hann var berserkr. Þeir Úlfr áttu einn sjóð báðir, ok var með þeim in kærsta vinátta.

En er þeir réðust ór hernaði, fór Kári til bús síns í Berðlu. Hann var maðr stórauðigr. Kári átti þrjú börn. Hét sonr hans Eyvindr lambi, annarr Ölvir hnúfa, dóttir hans hét Salbjörg. Hon var kvenna vænst ok skörungr mikill. Hennar fekk Úlfr. Fór hann þá ok til búa sinna. Úlfr var maðr auðigr bæði at löndum ok lausum aurum. Hann tók lends manns rétt, svá sem haft höfðu langfeðgar hans, ok gerðist maðr ríkr.

Svá er sagt, at Úlfr var búsýslumaðr mikill. Var þat siðr hans at rísa upp árdegis ok ganga þá um sýslur manna eða þar, er smiðir váru, ok sjá yfir fénað sinn ok akra, en stundum var hann á tali við menn, þá er ráða hans þurftu. Kunni hann til alls góð ráð at leggja, því at hann var forvitri. En dag hvern, er at kveldi leið, þá gerðist hann styggr, svá at fáir menn máttu orðum við hann koma. Var hann kveldsvæfr. Þat var mál manna, at hann væri mjök hamrammr. Hann var kallaðr Kveld-Úlfr.

Þau Kveld-Úlfr áttu tvá sonu. Hét inn ellri Þórólfr, en inn yngri Grímr. En er þeir óxu upp, þá váru þeir báðir menn miklir ok sterkir, svá sem faðir þeira var. Var Þórólfr manna vænstr ok gerviligastr. Hann var líkr móðurfrændum sínum, gleðimaðr mikill, örr ok ákafamaðr mikill í öllu ok inn mesti kappsmaðr. Var hann vinsæll af öllum mönnum. Grímr var svartr maðr ok ljótr, líkr feðr sínum bæði yfirlits ok at skaplyndi. Gerðist hann umsýslumaðr mikill. Hann var hagr maðr á tré ok járn ok gerðist inn mesti smiðr. Hann fór ok oft um vetrum í síldfiski með lagnarskútu ok með honum húskarlar margir.

En er Þórólfr var á tvítugs aldri, þá bjóst hann í hernað. Fekk Kveld-Úlfr honum langskip. Til þeirar ferðar réðust synir Berðlu-Kára, Eyvindr ok Ölvir, -þeir höfðu lið mikit ok annat langskip, - ok fóru um sumarit í víking ok öfluðu sér fjár ok höfðu hlutskipti mikit. Þat var nökkur sumur, er þeir lágu í víking, en váru heima um vetrum með feðrum sínum. Hafði Þórólfr heim marga dýrgripi ok færði föður sínum ok móður. Var þá bæði gott til fjár ok mannvirðingar. Kveld-Úlfr var þá mjök á efra aldri, en synir hans váru rosknir.

2. kafli - Frá Ölvi ok Sólveigu.

Auðbjörn hét þá konungr yfir Firðafylki. Hróaldr hét jarl hans, en Þórir sonr jarlsins.

Þá var Atli inn mjóvi jarl. Hann bjó á Gaulum. Hans börn váru þau Hallsteinn, Hólmsteinn, Hersteinn ok Sólveig in fagra.

Þat var á einu hausti, at fjölmennt var á Gaulum at haustblóti. Þá sá Ölvir hnúfa Sólveigu ok gerði sér um títt. Síðan bað hann hennar, en jarlinum þótti manna munr ok vildi eigi gifta hana. Síðan orti Ölvir mörg mansöngskvæði um hana. Svá mikit gerði Ölvir sér um Sólveigu, at hann lét af herförum, ok váru þá í herförum Þórólfr ok Eyvindr lambi.

3. kafli - Haraldr tók ríki.

Haraldr, sonr Hálfdanar svarta, hafði tekit arf eftir föður sinn í Vík austr. Hann hafði þess heit strengt at láta eigi skera hár sitt né kemba, fyrr en hann væri einvaldskonungr yfir Nóregi. Hann var kallaðr Haraldr lúfa. Síðan barðist hann við þá konunga, er næstir váru, ok sigraði þá, ok eru þar langar frásagnir. Síðan eignaðist hann Upplönd. Þaðan fór hann norðr í Þrándheim ok átti þar margar orrostur, áðr hann yrði einvaldi yfir öllum Þrændalögum.

Síðan ætlaðist hann at fara norðr í Naumudal á hendr þeim bræðrum, Herlaugi ok Hrollaugi, er þá váru konungar yfir Naumudal. En er þeir bræðr spurðu til ferðar hans, þá gekk Herlaugr í haug þann með tólfta mann, er áðr höfðu þeir gera látit þrjá vetr. Var síðan haugrinn aftr lokinn. En Hrollaugr konungr veltist ór konungdómi ok tók upp jarls rétt ok fór síðan á vald Haralds konungs ok gaf upp ríki sitt. Svá eignaðist Haraldr konungr Naumdælafylki ok Hálogaland. Setti hann þar menn yfir ríki sitt.

Síðan bjóst Haraldr konungr ór Þrándheimi með skipaliði ok fór suðr á Mæri, átti þar orrostu við Húnþjóf konung ok hafði sigr. Fell þar Húnþjófr. Þá eignaðist Haraldr konungr Norðmæri ok Raumsdal.

En Sölvi klofi, sonr Húnþjófs, hafði undan komizt, ok fór hann á Sunnmæri til Arnviðar konungs ok bað hann sér fulltings ok sagði svá: "Þótt þetta vandræði hafi nú borit oss at hendi, þá mun eigi langt til, at sama vandræði mun til yðvar koma, því at Haraldr, ætla ek, at skjótt mun hér koma, þá er hann hefir alla menn þrælkat ok áþját, sem hann vill, á Norðmæri ok í Raumsdal. Munuð þér inn sama kost fyrir höndum eiga sem vér áttum, at verja fé yðvart ok frelsi ok kosta þar til allra þeira manna, er yðr er liðs at ván, ok vil ek bjóðast til með mínu liði móti þessum ofsa ok ójafnaði. En at öðrum kosti munuð þér vilja taka upp þat ráð, sem Naumdælir gerðu, at ganga með sjálfvilja í ánauð ok gerast þrælar Haralds. Þat þótti föður mínum vegr at deyja í konungdómi með sæmð, heldr en gerast undirmaðr annars konungs á gamals aldri. Hygg ek, at þér muni ok svá þykkja ok öðrum þeim, er nökkurir eru borði ok kappsmenn vilja vera."

Af slíkum fortölum var konungrinn fastráðinn til þess at safna liði ok verja land sitt. Bundu þeir Sölvi þá samlag sitt ok sendu orð Auðbirni konungi, er réð fyrir Firðafylki, at hann skyldi koma til liðs við þá. En er sendimenn kómu til Auðbjarnar konungs ok báru honum þessa orðsending, þá réðst hann um við vini sína, ok réðu honum þat allir at safna liði ok fara til móts við Mæri, sem honum váru orð til send. Auðbjörn konungr lét skera upp herör ok fara herboð um allt ríki sitt. Hann sendi menn til ríkismanna at boða þeim til sín.

En er sendimenn konungs kómu til Kveld-Úlfs ok sögðu honum sín erendi ok þat, at konungr vill, at Kveld-Úlfr komi til hans með alla húskarla sína, Kveld-Úlfr svarar svá: "Þat mun konungi skylt þykkja, at ek fara með honum, ef hann skal verja land sitt ok sé herjat í Firðafylki. En hitt ætla ek mér allóskylt at fara norðr á Mæri ok berjast þar ok verja land þeira. Er yðr þat skjótast at segja, þá er þér hittið konung yðvarn, at Kveld-Úlfr mun heima sitja um þetta herhlaup ok hann mun eigi herliði safna ok eigi gera sína þá heimanferð at berjast móti Haraldi lúfu, því at ek hygg, at hann hafi þar byrði gnóga hamingju, er konungr várr hafi eigi krepping fullan."

Fóru sendimenn heim til konungs ok sögðu honum erendislok sín, en Kveld-Úlfr sat heima at búm sínum.

4. kafli - Frá ferðum Haralds.

Auðbjörn konungr fór með lið sitt, þat er honum fylgði, norðr á Mæri ok hitti þar Arnvið konung ok Sölva klofa, ok höfðu þeir allir saman her mikinn. Haraldr konungr var þá ok norðan kominn með sínu liði, ok varð fundr þeira fyrir innan Sólskel. Var þar orrosta mikil ok mannfall mikit í hvárratveggju liði. Þar fellu ór Haralds liði jarlar tveir, Ásgautr ok Ásbjörn, ok tveir synir Hákonar Hlaðajarls, Grjótgarðr ok Herlaugr, ok margt annat stórmenni, en af liði Mæra Arnviðr konungr ok Auðbjörn konungr. En Sölvi klofi komst undan á flótta ok var síðan víkingr mikill ok gerði oft skaða mikinn á ríki Haralds konungs ok var kallaðr Sölvi klofi. Eftir þat lagði Haraldr konungr undir sik Sunnmæri.

Vémundr, bróðir Auðbjarnar konungs, helt Firðafylki ok gerðist þar konungr yfir. Þetta var síð um haustit, ok gerðu menn þat ráð með Haraldi konungi, at hann skyldi eigi fara suðr um Stað á haustdegi. Þá setti Haraldr konungr Rögnvald jarl yfir Mæri hváratveggju ok Raumsdal ok sneri norðr aftr til Þrándheims ok hafði um sik mikit fjölmenni.

Þat sama haust veittu synir Atla heimför at Ölvi hnúfu ok vildu drepa hann. Þeir höfðu lið svá mikit, at Ölvir hafði enga viðstöðu ok komst með hlaupi undan. Fór hann þá norðr á Mæri ok hitti þar Harald konung, ok gekk Ölvir til handa honum ok fór norðr til Þrándheims með konungi um haustit, ok komst hann í ina mestu kærleika við konung ok var með honum lengi síðan ok gerðist skáld hans.

Þann vetr fór Rögnvaldr jarl it iðra um Eiðsjó suðr í Fjörðu ok hafði njósnir af ferðum Vémundar konungs ok kom um nótt, þar sem heitir Naustdalr, ok var Vémundr þar á veizlu. Tók þar Rögnvaldr jarl hús á þeim ok brenndi konunginn inni með níu tigum manna. Eftir þat kom Berðlu-Kári til Rögnvalds jarls með langskip alskipat, ok fóru þeir báðir norðr á Mæri. Tók Rögnvaldr skip þau, er átt hafði Vémundr konungr, ok allt þat lausafé, er hann fekk. Berðlu-Kári fór þá norðr til Þrándheims á fund Haralds konungs ok gerðist hans maðr.

Um várit eftir fór Haraldr konungr suðr með landi með skipaher ok lagði undir sik Fjörðu ok Fjalir ok skipaði þar til ríkis mönnum sínum. Hann setti Hróald jarl yfir Firðafylki.

Haraldr konungr var mjök gjörhugall, þá er hann hafði eignazt þau fylki, er nýkomin váru í vald hans, um lenda menn ok ríka búendr ok alla þá, er honum var grunr á, at nökkurrar uppreistar var af ván, þá lét hann hvern gera annat hvárt, at gerast hans þjónustumenn eða fara af landi á brott, en at þriðja kosti sæta afarkostum eða láta lífit, en sumir váru hamlaðir at höndum eða fótum. Haraldr konungr eignaðist í hverju fylki óðul öll ok allt land, byggt ok óbyggt, ok jafnvel sjóinn ok vötnin, ok skyldu allir búendr vera hans leiglendingar, svá þeir, er á mörkina ortu, ok saltkarlarnir ok allir veiðimenn bæði á sjó ok landi þá váru allir þeir honum lýðskyldir.

En af þessi áþján flýðu margir menn af landi á brott, ok byggðust þá margar auðnir víða bæði austr í Jamtaland ok Helsingjaland ok Vestrlönd, Suðreyjar, Dyflinnarskíði, Írland, Norðmandí á Vallandi, Katanes á Skotlandi, Orkneyjar ok Hjaltland, Færeyjar. Ok í þann tíma fannst Ísland.

5. kafli - Konungr gerði orð Kveld-Úlfi.

Haraldr konungr lá með her sinn í Fjörðum. Hann sendi menn þar um land á fund þeira manna, er eigi höfðu komit til hans, er hann þóttist erendi við eiga.

Konungs sendimenn kómu til Kveld-Úlfs ok fengu þar góðar viðtökur. Þeir báru upp erendi sín, sögðu, at konungr vildi, at Kveld-Úlfr kæmi á fund hans. "Hann hefir," sögðu þeir, "spurn af, at þú ert göfugr maðr ok stórættaðr. Muntu eiga kost af honum virðingar mikillar. Er konungi mikit kapp á því at hafa með sér þá menn, at hann spyrr, at afreksmenn eru at afli ok hreysti."

Kveld-Úlfr svarar, sagði, at hann var þá gamall, svá at hann var þá ekki til færr at vera úti á herskipum. "Mun ek nú heima sitja ok láta af at þjóna konungum."

Þá mælti sendimaðr: "Láttu þá fara son þinn til konungs. Hann er maðr mikill ok garpligr. Mun konungr gera þik lendan mann, ef þú vill þjóna honum."

"Ekki vil ek," sagði Grímr, "gerast lendr maðr, meðan faðir minn lifir, því at hann skal vera yfirmaðr minn, meðan hann lifir."

Sendimenn fóru í brott, en er þeir kómu til konungs, sögðu þeir honum allt þat, er Kveld-Úlfr hafði rætt fyrir þeim. Konungr varð við styggr ok mælti um nökkurum orðum, sagði, at þeir myndi vera menn stórlátir, eða hvat þeir myndi fyrir ætlast.

Ölvir hnúfa var þá nær staddr ok bað konung vera eigi reiðan. "Ek mun fara á fund Kveld-Úlfs, ok mun hann vilja fara á fund yðvarn, þegar er hann veit, at yðr þykkir máli skipta."

Síðan fór Ölvir á fund Kveld-Úlfs ok sagði honum, at konungr var reiðr ok eigi myndi duga, nema annarr hvárr þeira feðga færi til konungs, ok sagði, at þeir myndi fá virðing mikla af konungi, ef þeir vildi hann þýðast, sagði frá mikit, sem satt var, at konungr var góðr mönnum sínum bæði til fjár ok metnaðar.

Kveld-Úlfr sagði, at þat var hans hugboð, - "at vér feðgar munim ekki bera gæfu til þessa konungs, ok mun ek ekki fara á fund hans. En ef Þórólfr kemr heim í sumar, þá mun hann auðbeðinn þessar farar ok svá at gerast konungs maðr. Segðu svá konungi, at ek mun vera vinr hans ok alla menn, þá er at mínum orðum láta, halda til vináttu við hann. Ek mun ok halda inu sama um stjórn ok umboð af hans hendi sem áðr hafða ek af fyrra konungi, ef konungr vill, at svá sé, ok enn síðar sjá, hversu semst með oss konungi."

Síðan fór Ölvir aftr til konungs ok sagði honum, at Kveld-Úlfr myndi senda honum son sinn, ok sagði, at sá var betr til fallinn, er þá var eigi heima. Lét konungr þá vera kyrrt. Fór hann þá um sumarit inn í Sogn, en er haustaði, bjóst hann at fara norðr til Þrándheims.

6. kafli - Viðræður Þórólfs ok Kveld-Úlfs.

Þórólfr Kveld-Úlfsson ok Eyvindr lambi kómu um haustit heim ór víking. Fór Þórólfr til föður síns.

Taka þeir feðgar þá tal sín í milli. Spyrr Þórólfr eftir, hvat verit hefir í erendum þeira manna, er Haraldr sendi þangat. Kveld-Úlfr sagði, at konungr hafði til þess orð sent, at Kveld-Úlfr skyldi gerast maðr hans eða sonr hans annarr hvárr.

"Hvernig svaraðir þú?" kvað Þórólfr.

"Ek sagða svá, sem mér var í hug, at ek mynda aldri ganga á hönd Haraldi konungi ok svá myndið þit gera báðir, ef ek skylda ráða. Ætla ek, at þær lykðir muni á verða, at vér munim aldrtila hljóta af þeim konungi."

"Þá verðr allmjök á annan veg," sagði Þórólfr, "en mér segir hugr um, því at ek ætla mik skulu af honum hljóta inn mesta frama, ok til þess emek fastráðinn at fara á fund konungs ok gerast hans maðr, ok þat hefi ek sannspurt, at hirð hans er skipuð afreksmönnum einum. Þykkir mér þat allfýsiligt at koma í þeira sveit, ef þeir vilja við mér taka. Eru þeir menn haldnir miklu betr en allir aðrir í þessu landi. Er mér svá frá sagt konungi, at hann sé inn mildasti af fégjöfum við menn sína ok eigi síðr þess örr at gefa þeim framgang ok veita ríki þeim, er honum þykkja til þess fallnir. En mér spyrst á þann veg til um alla þá, er bakverpast vilja við honum ok þýðast eigi hann með vináttu, sem allir verði ekki at manna, stökkva sumir af landi á brott, en sumir gerast leigumenn. Þykkir mér þat undarligt, faðir, um svá vitran mann sem þú ert ok metnaðargjarnan, er þú vildir eigi með þökkum taka vegsemð þá, er konungr bauð þér. En ef þú þykkist vera forspár um þat, at vér munim hljóta af konungi þessum ófarnað ok hann muni vilja vera várr óvinr, hví fórtu eigi þá til orrostu í móti honum með konungi þeim, er þú ert áðr handgenginn? Nú þykkir mér þat ósæmiligast at vera hvárki vinr hans né óvinr."

"Eftir gekk þat," kvað Kveld-Úlfr, "er mér bauð hugr um, at þeir myndi engir sigrför fara, er börðust við Harald lúfu norðr á Mæri. En slíkt sama mun þat vera satt, at Haraldr mun verða at miklum skaða mínum frændum. En þú, Þórólfr, munt ráða vilja athöfnum þínum. Ekki óttumst ek þat, þóttú komir í sveit með hirðmönnum Haralds, at eigi þykkir þú hlutgengr eða jafn inum fremstum í öllum mannraunum. Varast þú þat, at eigi ætlir þú hóf fyrir þér eða keppist við þér meiri menn. En eigi muntu fyrir vægja at heldr."

En er Þórólfr bjóst á brott, þá leiddi Kveld-Úlfr hann ofan til skips, hvarf til hans ok bað hann vel fara ok bað þá heila hittast.

7. kafli - Af Björgólfi ok Hildiríði.

Björgólfr hét maðr á Hálogalandi. Hann bjó í Torgum. Hann var lendr maðr, ríkr ok auðigr, en hálfbergrisi at afli ok vexti ok kynferð. Hann átti son, er hét Brynjólfr. Hann var líkr feðr sínum. Björgólfr var þá gamall ok önduð kona hans, ok hafði hann selt í hendr öll ráð syni sínum ok leitat honum kvánfangs. Brynjólfr átti Helgu, dóttur Ketils hængs ór Hrafnistu. Bárðr er nefndr sonr þeira. Hann var snemma mikill ok fríðr sýnum ok varð inn mesti atgervismaðr.

Þat var eitt haust, at þar var gildi fjölmennt, ok váru þeir Björgólfr feðgar í gildinu göfgastir menn. Þar var hlutaðr tvímenningr á öftnum, sem siðvenja var til. En þar at gildinu var sá maðr, er Högni hét. Hann átti bú í Leku. Hann var maðr stórauðigr, allra manna fríðastr sýnum, vitr maðr ok ættsmár ok hafði hafizt af sjálfum sér. Hann átti dóttur allfríða, er nefnd er Hildiríðr. Hon hlaut at sitja hjá Björgólfi. Töluðu þau margt um kveldit. Leizt honum mærin fögr. Litlu síðar var slitit gildinu.

Þat sama haust gerði Björgólfr gamli heimanför sína ok hafði skútu, er hann átti, ok á þrjátigi menn. Hann kom fram í Leku, ok gengu þeir heim til húss tuttugu, en tíu gættu skips. En er þeir kómu á bæinn, þá gekk Högni á mót honum ok fagnaði vel, bauð honum þar at vera með sínu föruneyti, en hann þekkðist þat, ok gengu þeir inn í stufu. En er þeir höfðu afklæðzt ok tekit upp yfirhafnir, þá lét Högni bera inn skapker ok mungát. Hildiríðr bóndadóttir bar öl gestum.

Björgólfr kallar til sín Högna bónda ok segir honum, at - "erendi er þat hingat, at ek vil, at dóttir þín fari heim með mér, ok mun ek nú gera til hennar lausabrullaup."

En Högni sá engan annan sinn kost en láta allt svá vera sem Björgólfr vildi. Björgólfr keypti hana með eyri gulls, ok gengu þau í eina rekkju bæði. Fór Hildiríðr heim með Björgólfi í Torgar. Brynjólfr lét illa yfir þessi ráðagerð.

Þau Björgólfr ok Hildiríðr áttu tvá sonu. Hét annarr Hárekr, en annarr Hrærekr. Síðan andast Björgólfr. En þegar hann var út hafiðr, þá lét Brynjólfr Hildiríði á brott fara með sonu sína. Fór hon þá í Leku til föður síns, ok fæddust þar upp synir Hildiríðar. Þeir váru menn fríðir sýnum, litlir vexti, vel viti bornir, líkir móðurfrændum sínum. Þeir váru kallaðir Hildiríðarsynir. Lítils virði Brynjólfr þá ok lét þá ekki hafa af föðurarfi þeira. Hildiríðr var erfingi Högna, ok tók hon ok synir hennar arf eftir hann ok bjuggu þá í Leku ok höfðu auð fjár. Þeir váru mjök jafnaldrar, Bárðr Brynjólfsson ok Hildiríðarsynir. Þeir feðgar, Brynjólfr ok Björgólfr, höfðu lengi haft finnferð ok finnskatt.

Norðr á Hálogalandi heitir fjörðr Vefsnir. Þar liggr ey í firðinum ok heitir Álöst, mikil ey ok góð. Í henni heitir bær á Sandnesi. Þar bjó maðr, er Sigurðr hét. Hann var auðgastr norðr þar. Hann var lendr maðr ok spakr at viti. Sigríðr hét dóttir hans ok þótti kostr beztr á Hálogalandi. Hon var einberni hans ok átti arf at taka eftir Sigurð, föður sinn.

Bárðr Brynjólfsson gerði heimanferð sína, hafði skútu ok á þrjá tigu manna. Hann fór norðr í Álöst ok kom á Sandnes til Sigurðar. Bárðr hefir uppi orð sín ok bað Sigríðar. Því máli var vel svarat ok líkliga, ok kom svá, at Bárði var heitit meyjunni. Ráð þau skyldu takast at öðru sumri. Skyldi þá Bárðr sækja norðr þangat ráðit.

8. kafli - Þórólfr gerist konungsmaðr.

Haraldr konungr hafði þat sumar sent orð ríkismönnum þeim, er váru á Hálogalandi, ok stefndi til sín þeim, er áðr höfðu eigi verit á fund hans. Var Brynjólfr ráðinn til þeirar ferðar ok með honum Bárðr, sonr hans. Fóru þeir um haustit suðr til Þrándheims ok hittu þar konung. Tók hann við þeim allfeginsamliga. Gerðist þá Brynjólfr lendr maðr konungs. Fekk konungr honum veizlur miklar aðrar en áðr hafði hann haft. Hann fekk honum ok finnferð, konungssýslu á fjalli ok finnkaup. Síðan fór Brynjólfr á brott ok heim til búa sinna, en Bárðr var eftir ok gerðist konungs hirðmaðr.

Af öllum hirðmönnum virði konungr mest skáld sín. Þeir skipuðu annat öndvegi. Þeira sat innast Auðunn illskælda. Hann var elztr þeira, ok hann hafði verit skáld Hálfdanar svarta, föður Haralds konungs. Þar næst sat Þorbjörn hornklofi, en þar næst sat Ölvir hnúfa, en honum it næsta var skipat Bárði. Hann var þar kallaðr Bárðr hvíti eða Bárðr sterki. Hann virðist þar vel hverjum manni. Með þeim Ölvi hnúfu var félagskapr mikill.

Þat sama haust kómu til Haralds konungs þeir Þórólfr Kveld-Úlfsson ok Eyvindr lambi, sonr Berðlu-Kára. Fengu þeir þar góðar viðtökur. Þeir höfðu þangat snekkju, tvítugsessu, vel skipaða, er þeir höfðu áðr haft í víking. Þeim var skipat í gestaskála með sveit sína.

Þá er þeir höfðu þar dvalizt, til þess er þeim þótti tími til at ganga á fund konungs, gekk þar með þeim Berðlu-Kári ok Ölvir hnúfa. Þeir kveðja konung.

Þá segir Ölvir hnúfa, at þar er kominn sonr Kveld-Úlfs, - "sem ek sagða yðr í sumar, at Kveld-Úlfr myndi senda til yðvar. Munu yðr heit hans öll föst. Meguð þér nú sjá sannar jartegnir, at hann vill vera vinr yðvarr fullkominn, er hann hefir sent son sinn hingat til þjónustu við yðr, svá sköruligan mann sem þér meguð nú sjá. Er sú bæn Kveld-Úlfs ok allra vár, at þú takir við Þórólfi vegsamliga ok gerir hann mikinn mann með yðr."

Konungr svarar vel máli hans ok kveðst svá gera skyldu, - "ef mér reynist Þórólfr jafnvel mannaðr sem hann er sýnum fulldrengiligr."

Síðan gerðist Þórólfr handgenginn konungi ok gekk þar í hirðlög, en Berðlu-Kári ok Eyvindr lambi, sonr hans, fóru suðr með skip þat, er Þórólfr hafði norðr haft. Fór þá Kári heim til búa sinna ok þeir Eyvindr báðir. Þórólfr var með konungi, ok vísaði konungr honum til sætis milli þeira Ölvis hnúfu ok Bárðar, ok gerðist með þeim öllum inn mesti félagskapr.

Þat var mál manna um Þórólf ok Bárð, at þeir væri jafnir at fríðleik ok á vöxt ok afl ok alla atgervi. Nú er Þórólfr þar í allmiklum kærleikum af konungi ok báðir þeir Bárðr.

En er vetrinn leið af ok sumar kom, þá bað Bárðr sér orlofs konung at fara at vitja ráðs þess, er honum hafði heitit verit it fyrra sumar. En er konungr vissi, at Bárðr átti skylt erendi, þá lofaði hann honum heimferð. En er hann fekk orlof, þá bað hann Þórólf fara með sér norðr þangat. Sagði hann, sem satt var, at hann myndi þar mega hitta marga frændr sína göfga, þá er hann myndi eigi fyrr sét hafa eða við kannast. Þórólfi þótti þat fýsiligt, ok fá þeir til þess orlof af konungi, búast síðan, höfðu skip gott ok föruneyti, fóru þá leið sína, er þeir váru búnir. En er þeir koma í Torgar, þá senda þeir Sigurði menn ok láta þeir höfðu bundit með sér it fyrra sumar. Sigurðr segir, at hann vill þat allt halda, sem þeir höfðu mælt, gera þá ákveðit um brullaupsstefnu, ok skulu þeir Bárðr sækja norðr þangat á Sandnes.

En er at þeiri stefnu kom, þá fara þeir Brynjólfr ok Bárðr ok höfðu með sér margt stórmenni, frændr sína ok tengðamenn. Var þat, sem Bárðr hafði sagt, at Þórólfr hitti þar marga frændr sína, þá er hann hafði ekki áðr við kannazt. Þeir fóru, til þess er þeir kómu á Sandnes, ok var þar in prúðligsta veizla. En er lokit var veizlunni, fór Bárðr heim með konu sína ok dvalðist heima um sumarit ok þeir Þórólfr báðir. En um haustit koma þeir suðr til konungs ok váru með honum vetr annan.

Á þeim vetri andaðist Brynjólfr. En er þat spyrr Bárðr, at honum hafði þar arfr tæmzt, þá bað hann sér heimfararleyfis, en konungr veitti honum þat. Ok áðr þeir skilðist, gerðist Bárðr lendr maðr, sem faðir hans hafði verit, ok hafði af konungi veizlur allar, þvílíkar sem Brynjólfr hafði haft. Bárðr fór heim til búa sinna ok gerðist brátt höfðingi mikill. En Hildiríðarsynir fengu ekki af arfinum þá heldr en fyrr. Bárðr átti son við konu sinni, ok hét sá Grímr. Þórólfr var með konungi ok hafði þar virðingar miklar.

9. kafli - Orrosta í Hafrsfirði. Kvánfang Þórólfs.

Haraldr konungr bauð út leiðangri miklum ok dró saman skipaher, stefndi til sín liði víða um land. Hann fór ór Þrándheimi ok stefndi suðr í land. Hann hafði þat spurt, at herr mikill var saman dreginn um Agðir ok Rogaland ok Hörðaland ok víða til safnat, bæði ofan af landi ok austan ór Vík, ok var þar margt stórmenni saman komit ok ætlar at verja land fyrir Haraldi konungi.

Haraldr konungr helt norðan liði sínu. Hann hafði sjálfr skip mikit ok skipat hirð sinni. Þar var í stafni Þórólfr Kveld-Úlfsson ok Bárðr hvíti ok synir Berðlu-Kára, Ölvir hnúfa ok Eyvindr lambi, en berserkir konungs tólf váru í söxum. Fundr þeira var suðr á Rogalandi í Hafrsfirði. Var þar in mesta orrosta, er Haraldr konungr hafði átta, ok mikit mannfall í hvárratveggju liði. Lagði konungr framarliga skip sitt, ok var þar ströngust orrostan. En svá lauk, at Haraldr konungr fekk sigr, en þar fell Þórir haklangr, konungr af Ögðum, en Kjötvi inn auðgi flýði ok allt lið hans, þat er upp stóð, nema þat, er til handa gekk eftir orrostuna.

Þá er kannat var lið Haralds konungs, var margt fallit, ok margir váru mjök sárir. Þórólfr var sárr mjök, en Bárðr meir, ok engi var ósárr á konungsskipinu fyrir framan siglu nema þeir, er eigi bitu járn, en þat váru berserkir. Þá lét konungr binda sár manna sinna ok þakkaði mönnum framgöngu sína ok veitti gjafar ok lagði þar mest lof til, er honum þótti makligir, ok hét þeim at auka virðing þeira, nefndi til þess skipstjórnarmenn ok þar næst stafnbúa sína ok aðra frambyggja. Þá orrostu átti Haraldr konungr síðast innan lands, ok eftir þat fekk hann enga viðstöðu, ok eignaðist hann síðan land allt. Konungr lét græða menn sína, þá er lífs var auðit, en veita umbúnað dauðum mönnum, þann sem þá var siðvenja til.

Þórólfr ok Bárðr lágu í sárum. Tóku sár Þórólfs at gróa, en Bárðar sár gerðust banvæn.

Þá lét hann kalla konung til sín ok sagði honum svá: "Ef svá verðr, at ek deyja ór þessum sárum, þá vil ek þess biðja yðr, at þér látið mik ráða fyrir arfi mínum."

En er konungr hafði því játat, þá sagði hann: "Arf minn allan, vil ek, at taki Þórólfr, félagi minn ok frændi, lönd ok lausa aura. Honum vil ek ok gefa konu mína ok son minn til uppfæðslu, því at ek trrúi honum til þess bezt allra manna."

Hann festir þetta mál, sem lög váru til, at leyfi konungs. Síðan andast Bárðr, ok var honum veittr umbúnaðr, ok var hann harmdauði mjök. Þórólfr varð heill sára sinna ok fylgði konungi um sumarit ok hafði fengit allmikinn orðstír.

Konungr fór um haustit norðr til Þrándheims. Þá biðr Þórólfr orlofs at fara norðr á Hálogaland at vitja gjafar þeirar, er hann hafði þegit um sumarit at Bárði, frænda sínum. Konungr lofar þat ok gerir með orðsending ok jartegnir, at Þórólfr skal þat allt fá, er Bárðr gaf honum, lætr þat, at sú gjöf var ger með ráði konungs ok hann vill svá vera láta. Gerir konungr þá Þórólf lendan mann. ok veitir honum þá allar veizlur þær, sem áðr hafði Bárðr haft, fær honum finnferðina með þvílíkum skildaga sem áðr hafði haft Bárðr. Konungr gaf Þórólfi langskip gott með reiða öllum ok lét búa ferð hans þaðan sem bezt. Síðan fór Þórólfr þaðan ferð sína, ok skilðust þeir konungr með inum mesta kærleik.

En er Þórólfr kom norðr í Torgar, þá var honum þar vel fagnat. Sagði hann þá fráfall Bárðar ok þat með, at Bárðr hafði gefit honum eftir sik lönd ok lausa aura ok kvánfang þat, er hann hafði áðr átt, berr fram síðan orð konungs ok jartegnir. En er Sigríðr heyrði þessi tíðendi, þá þótti henni skaði mikill eftir mann sinn. En Þórólfr var henni áðr mjök kunnigr, ok vissi hon, at hann var inn mesti merkismaðr ok þat gjaforð var allgott. Ok með því at þat var konungs boð, þá sá hon þat at ráði ok með henni vinir hennar at heitast Þórólfi, ef þat væri feðr hennar eigi í móti skapi. Síðan tók Þórólfr þar við forráðum öllum ok svá við konungssýslu.

Þórólfr gerði heimanför sína ok hafði langskip ok á nær sex tigu manna ok fór síðan, er hann var búinn, norðr með landi. Ok einn dag at kveldi kom hann í Álöst á Sandnes, lögðu skip sitt til hafnar. En er þeir höfðu tjaldat ok um búizt, fór Þórólfr upp til bæjar með tuttugu menn. Sigurðr fagnaði honum vel ok bauð honum þar at vera, því at þar váru áðr kunnleikar miklir með þeim, síðan er mægð hafði tekizt með þeim Sigurði ok Bárði. Síðan gengu þeir Þórólfr inn í stofu ok tóku þar gisting. Sigurðr settist á tal við Þórólf ok spurði at tíðendum. Þórólfr sagði frá orrostu þeiri, er verit hafði um sumarit suðr á landi, ok fall margra manna, þeira er Sigurðr vissi deili á. Þórólfr sagði, at Bárðr, mágr hans, hafði andazt ór sárum þeim, er hann fekk í orrostu. Þótti þat báðum þeim inn mesti mannskaði. Þá segir Þórólfr Sigurði, hvat verit hafði í einkamálum með þeim Bárði, áðr hann andaðist, ok svá bar hann fram orðsendingar konungs, at hann vildi þat allt haldast láta, ok sýndi þar með jartegnir. Síðan hóf Þórólfr upp bónorð sitt við Sigurð ok bað Sigríðar, dóttur hans. Sigurðr tók því máli vel, sagði, at margir hlutir heldu til þess, sá fyrstr, at konungr vill svá vera láta, svá þat, at Bárðr hafði þess beðit, ok þat með, at Þórólfr var honum kunnigr ok honum þótti dóttir sín vel gift. Var þat mál auðsótt við Sigurð. Fóru þá fram festar ok á kveðin brullaupsstefna í Torgum um haustit.

Fór þá Þórólfr heim til bús síns ok hans förunautar ok bjó þar til veizlu mikillar ok bauð þangat fjölmenni miklu. Var þar margt frænda Þórólfs göfugra. Sigurðr bjóst ok norðan ok hafði langskip mikit ok mannval gott. Var at þeiri veizlu it mesta fjölmenni.

Brátt fannst þat, at Þórólfr var örr maðr ok stórmenni mikit. Hafði hann um sik sveit mikla, en brátt gerðist kostnaðarmikit ok þurfti föng mikil. Þá var ár gott ok auðvelt at afla þess, er þurfti.

Á þeim vetri andaðist Sigurðr á Sandnesi, ok tók Þórólfr arf allan eftir hann. Var þat allmikit fé.

Þeir synir Hildiríðar fóru á fund Þórólfs ok hófu upp tilkall þat, er þeir þóttust þar eiga um fé þat, er átt hafði Björgólfr, faðir þeira.

Þórólfr svarar svá: "Þat var mér kunnigt of Brynjólf ok enn kunnara um Bárð, at þeir váru manndómsmenn svá miklir, at þeir myndi hafa miðlat ykkr þat af arfi Björgólfs, sem þeir vissi, at réttendi væri til. Var ek nær því, at þit hófuð þetta sama ákall við Bárð, ok heyrðist mér svá sem honum þætti þar engi sannendi til, því at hann kallaði ykkr frillusonu."

Hárekr sagði, at þeir myndi vitni til fá, at móðir þeira var mundi keypt, - "en satt var þat, at vit leituðum ekki fyrst þessa mála við Brynjólf, bróður okkarn. Var þar ok með skyldum at skipta. En af Bárði væntum vit okkr sæmðar í alla staði. Urðu ok eigi löng vár viðskipti. En nú er arfr þessi kominn undir óskylda menn okkr, ok megum vit nú eigi með öllu þegja yfir missu okkarri. En vera kann, at enn sé sem fyrr sá ríkismunr, at vit fáim eigi rétt af þessu máli fyrir þér, ef þú vill engi vitni heyra, þau er vit höfum fram at flytja, at vit sém menn aðalbornir."

Þórólfr svarar þá styggliga: "Því síðr ætla ek ykkr arfborna, at mér er sagt móðir ykkur væri með valdi tekin ok hernumin heim höfð."

Eftir það skilðu þeir þessa ræðu.

10. kafli - Um ferð Þórólfs ok rausn hans.

Þórólfr gerði um vetrinn ferð sína á fjall upp ok hafði með sér lið mikit, eigi minna en níu tigu manna. En áðr hafði vanði á verit, at sýslumenn höfðu haft þrjá tigu manna, en stundum færa. Hann hafði með sér kaupskap mikinn. Hann gerði brátt stefnulag við Finna ok tók af þeim skatt ok átti við þá kaupstefnu. Fór með þeim allt í makendum ok í vinskap, en sumt með hræðslugæði.

Þórólfr fór víða um mörkina. En er hann sótti austr á fjallit, spurði hann, at Kylfingar váru austan komnir ok fóru þar at finnkaupum, en sums staðar með ránum. Þórólfr setti til Finna at njósna um ferð Kylfinga, en hann fór eftir at leita þeira ok hitti í einu bóli þrjá tigu manna ok drap alla, svá at engi komst undan, en síðan hitti hann saman fimmtán eða tuttugu. Alls drápu þeir nær hundraði manna ok tóku þar ógrynni fjár ok kómu aftr um várit við svá búit. Fór Þórólfr þá til bús síns á Sandnes ok sat þar lengi. Um várit lét hann gera langskip mikit ok á drekahöfuð, lét þat búa sem bezt, hafði þat norðan með sér.

Þórólfr sópast mjök um föng þau, er þá váru á Hálogalandi, hafði menn sína í síldveri ok svá í skreiðfiski. Selver váru ok gnóg ok eggver. Lét hann þat allt at sér flytja. Hann hafði aldregi færa frelsingja heima en hundrað. Hann var örr maðr ok vingaðist mjök við stórmenni, alla þá menn, er honum váru í nánd. Hann gerðist ríkr maðr ok lagði mikinn hug á um skipa búnað sinn ok vápna.

11. kafli - Þórólfr bauð konungi.

Haraldr konungr fór þat sumar á Hálogaland, ok váru gervar veizlur í móti honum, bæði þar, er hans bú váru, ok svá gerðu lendir menn ok ríkir bændr.

Þórólfr bjó veizlu í móti konungi ok lagði á kostnað mikinn. Var þat á kveðit, nær konungr skyldi þar koma. Þórólfr bauð þangat fjölða manns ok hafði þar allt it bezta mannval, þat er kostr var. Konungr hafði nær þremr hundruðum manna, er hann kom til veizlunnar, en Þórólfr hafði fyrir fimm hundruð manna. Þórólfr hafði látit búa kornhlöðu mikla, er þar var, ok látit leggja bekki í ok lét þar drekka, því at þar var engi stofa svá mikil, er þat fjölmenni mætti allt inni vera. Þar váru ok festir skildir umhverfis í húsinu.

Konungr settist í hásæti. En er alskipat var it efra ok it fremra, þá sást konungr um ok roðnaði ok mælti ekki, ok þóttust menn finna, at hann var reiðr. Veizla var in prúðligsta ok öll föng in beztu. Konungr var heldr ókátr ok var þar þrjár nætr, sem ætlat var.

Þann dag, er konungr skyldi brott fara, gekk Þórólfr til hans ok bað, at þeir skyldi fara ofan til strandar. Konungr gerði svá. Þar flaut fyrir landi dreki sá, er Þórólfr hafði gera látit, með tjöldum ok öllum reiða. Þórólfr gaf konungi skipit ok bað, at konungr skyldi svá virða sem honum hafði til gengit, at hann hafði fyrir því haft fjölmenni svá mikit, at þat væri konungi vegsemð, en ekki fyrir kapps sakir við hann. Konungr tók þá vel orðum Þórólfs ok gerði sik þá blíðan ok kátan. Lögðu þá ok margir góð orð til, sögðu sem satt var, at veizlan var in vegsamligsta ok útleiðslan in sköruligsta ok konungi var styrkr mikill at slíkum mönnum, skilðust þá með kærleikum miklum.

Fór konungr norðr á Hálogaland, sem hann hafði ætlat, ok sneri aftr suðr, er á leið sumarit, fór þá enn at veizlum, þar sem fyrir honum var búit.

12. kafli - Hildiríðarsynir rægja Þórólf.

Hildiríðarsynir fóru á fund konungs ok buðu honum heim til þriggja nátta veizlu. Konungr þekkðist boð þeira ok kvað á, nær hann myndi þar koma. En er at þeiri stefnu kom, þá kom konungr þar með lið sitt, ok var þar ekki fjölmenni fyrir, en veizla fór fram it bezta. Var konungr allkátr.

Hárekr kom sér í ræðu við konung, ok kom þar ræðu hans, at hann spyrr um ferðir konungs, þær er þá höfðu verit um sumarit. Konungr sagði slíkt, er hann spurði, kvað alla menn hafa sér vel fagnat ok mjök hvern eftir föngum sínum.

"Mikill munr," sagði Hárekr, "mun þess hafa verit, at í Torgum mundi veizla fjölmennust."

Konungr sagði, at svá var.

Hárekr segir: "Þat var vís ván, því at til þeirar veizlu var mest aflat, ok báruð þér, konungr, þar stórligar gæfur til, er svá snerist, at þér kómuð í engan lífsháska. Fór þat, sem líkligt var, at þú vart vitrastr ok hamingjumestr, því at þú grunaðir þegar, at eigi mundi allt af heilu vera, er þú sátt fjölmenni þat it mikla, er þar var saman dregit. En mér var sagt, at þú létir allt lið þitt jafnan með alvæpni vera eða hafðir varðhöld örugg bæði nótt ok dag."

Konungr sá til hans ok mælti: "Hví mælir þú slíkt, Hárekr, eða hvat kanntu þar af at segja?"

Hann segir: "Hvárt skal ek mæla í orlofi, konungr, þat, er mér líkar?"

"Mældu," segir konungr.

"Þat ætla ek," segir Hárekr, "ef þú, konungr, heyrðir hvers manns orð, er menn mæla heima eftir hugþokka sínum, hver ákúrun þat þykkir, at þér veitið öllu mannfólki, at þér þætti ekki vel vera. En yðr er þat sannast at segja, konungr, at alþýðuna skortir ekki annat til mótgangs við yðr en dirfð ok forstjóra. En þat er ekki undarligt," sagði hann, "um slíka menn sem Þórólfr er, at hann þykkist um fram hvern mann. Hann skortir eigi afl, eigi fríðleik. Hann hefir ok hirð um sik sem konungr. Hann hefir morð fjár, þótt hann hefði þat eina, er hann ætti sjálfr, en hitt er meira, at hann lætr sér jafnheimilt annarra fé sem sitt. Þér hafið ok veitt honum stórar veizlur, ok var nú búit við, at hann myndi þat eigi vel launa, því at þat er yðr sannast frá at segja, þá er spurðist, at þér fóruð norðr á Hálogaland með eigi meira liði en þér höfðuð, þremr hundruðum manna, þá var þat hér ráð manna, at hér skyldi herr saman koma ok taka þik af lífi, konungr, ok allt lið þitt, ok var Þórólfr höfðingi þeirar ráðagerðar, því at honum var þat til boðit, at hann skyldi konungr vera yfir Háleygjafylki ok Naumdælafylki. Fór hann síðan út ok inn með hverjum firði ok um allar eyjar ok dró saman hvern mann, er hann fekk, ok hvert vápn, ok fór þat þá ekki leynt, at þeim her skyldi stefna í móti Haraldi konungi til orrostu. En hitt er satt, konungr, þótt þér hefðit lið nökkuru minna, þá er þér funduzt, at búandkörlum skaut skelk í bringu, þegar þeir sá siglingu yðra. Var þá hitt ráð tekit at ganga á móti yðr með blíðu ok bjóða til veizlu. En þá var ætlat, ef þér yrðið drukknir ok lægið sofandi, at veita yðr atgöngu með eldi ok vápnum, ok þat til jartegna, ef ek hefi rétt spurt, at yðr var fylgt í kornhlöðu eina, því at Þórólfr vildi eigi brenna upp stofu sína, nýja ok vandaða mjök. Þat var enn til jartegna, at hvert hús var fullt af vápnum ok herklæðum. En þá er þeir fengu engum vélræðum við yðr komit, tóku þeir þat ráð, sem helzt var til, drápu öllu á dreif um þessa fyrirætlan. Ætla ek þat alla kunna at dylja þessa ráða, því at fáir, hygg ek, at sik viti saklausa, ef it sanna kemr upp. Nú er þat mitt ráð, konungr, at þú takir Þórólf til þín ok látir hann vera í hirð þinni, bera merki þitt ok vera í stafni á skipi þínu. Til þess er hann fallinn allra manna bezt. En ef þú vill, at hann sé lendr maðr, þá fá honum veizlur suðr í Fjörðum. Þar er ætterni hans allt. Meguð þér þá sjá yfir, at hann gerist eigi of stórr. En fá hér sýslu á Hálogalandi í hönd þeim mönnum, er hófsmenn sé ok yðr munu með trúleik þjóna ok hér eigu kyn ok þeira frændr hafa hér áðr haft þvílíkt starf. Skulum vit bræðr vera búnir ok boðnir til slíks, sem þér vilið okkr til nýta. Hafði faðir okkarr hér lengi konungssýslu. Varð honum þat vel í höndum. Eru yðr, konungr, vandsettir hér menn yfir til forráða, því at þér munuð hér sjaldan koma sjálfir. Hér er lítit landsmegin til þess, at þér farið með her yðvarn, ok munuð þat eigi oftar gera at fara hingat með fá liði, því at hér er ótryggt lið margt."

Konungr reiddist mjök við ræður þessar ok mælti þó stilliliga, sem hann var vanr jafnan, þá er hann frétti þau tíðendi, er mikils váru verð. Hann spurði þá, hvárt Þórólfr væri heima í Torgum.

Hárekr sagði, at þess var engi ván. "Er Þórólfr svá viti borinn, at hann mundi kunna sér at vera eigi fyrir liði yðru, konungr, því at honum mundi þess ván, at eigi skyldi allir svá haldinorðir, at þú, konungr, myndir eigi varr verða við þessi tíðendi. Fór hann norðr í Álöst, þegar er hann spurði, at þér váruð norðan á leið."

Konungr ræddi fátt um þessi tíðendi fyrir mönnum, en fannst þat á, at hann myndi trúnað á festa þessa orðræðu, er honum var sagt. Fór konungr síðan ferðar sinnar. Leiddu Hildiríðarsynir hann virðuliga á brott með gjöfum, en hann hét þeim vináttu sinni. Þeir bræðr gáfu sér erendi inn í Naumudal ok fóru svá í svig við konung, at þeir hittu hann at öðru hverju. Tók hann jafnan vel máli þeira.

13. kafli - Þorgils gjallandi færir skatt.

Þorgils gjallandi hét maðr. Hann var heimamaðr Þórólfs ok hafði af honum mesta virðing húskarla hans. Hann hafði fylgt Þórólfi, þá er hann var í víking, var þá stafnbúi hans ok merkismaðr. Þorgils hafði verit í Hafrsfirði í liði Haralds konungs ok stýrði þá skipi því, er Þórólfr átti ok hann hafði haft í víking. Þorgils var rammr at afli ok inn mesti hreystimaðr. Konungr hafði veitt honum vingjafar eftir orrostu ok heitit vináttu sinni. Þorgils var forstjóri fyrir búi í Torgum, þá er Þórólfr var eigi heima. Hafði Þorgils þá þar ráð.

En er Þórólfr hafði heiman farit, þá hafði hann til greitt finnskatt þann allan, er hann hafði haft af fjalli ok konungr átti, ok fekk í hendr Þorgísli ok bað hann færa konungi, ef hann kæmi eigi heim áðr, um þat er konungr færi norðan ok suðr um. Þorgils bjó byrðing mikinn ok góðan, er Þórólfr átti, ok bar þar á skattinn ok hafði nær tuttugu mönnum, sigldi suðr eftir konungi ok fann hann inn í Naumudal.

En er Þorgils kom á fund konungs, þá bar hann konungi kveðju Þórólfs ok sagði, at hann fór þar með finnskatt þann, er Þórólfr sendi honum. Konungr sá til hans ok svarar engu, ok sá menn, at hann var reiðr. Gekk þá Þorgils á brott ok ætlaði at fá betra dagráð at tala við konung. Hann kom á fund Ölvis hnúfu ok sagði honum allt, sem farit hafði, ok spurði, ef hann vissi nökkut til, hverju gegndi.

"Eigi veit ek þat," sagði hann. "Hitt hefi ek fundit, at konungr þagnar hvert sinn, er Þórólfs er getit, síðan er vér várum í Leku, ok grunar mik af því, at hann muni rægðr vera. Þat veit ek um Hildiríðarsonu, at þeir eru löngum á einmælum við konung, en þat er auðfundit á orðum þeira, at þeir eru óvinir Þórólfs. En ek mun þessa brátt víss verða af konungi."

Síðan fór Ölvir til fundar við konung ok mælti: "Þorgils gjallandi er hér kominn, vinr yðvarr, með skatt þann, er kominn er af Finnmörk ok þér eiguð, ok er skattrinn miklu meiri en fyrr hefir verit ok miklu betri vara. Er honum títt um ferð sína. Ger svá vel, konungr, gakk til ok sé, því at engi mun sét hafa jafngóða grávöru."

Konungr svarar engu ok gekk þó þar, er skipit lá. Þorgils bar þegar upp vöruna ok sýndi konungi. En er konungr sá, at þat var satt, at skattrinn var miklu meiri ok betri en fyrr hafði verit, þá hóf honum heldr upp brún, ok mátti Þorgils þá tala við hann. Hann færði konungi bjórskinn nökkur, er Þórólfr sendi honum, ok enn fleiri dýrgripi, er hann hafði fengit á fjalli. Konungr gladdist þá ok spyrr, hvat til tíðenda hefði orðit um ferðir þeira Þórólfs. Þorgils sagði þat allt greiniliga.

Þá mælti konungr: "Skaði mikill er þat, er Þórðlfr skal eigi vera tryggr mér eða vilja vera banamaðr minn."

Þá svöruðu margir, er hjá váru, ok allir á eina lund, sögðu, at vera myndi róg illra manna, ef konungi væri slíkt sagt, en Þórólfr myndi ósannr at vera. Kom þá svá, at konungr kveðst því mundu heldr af trúa. Var konungr þá léttr í öllum ræðum við Þorgils, ok skilðust sáttir.

En er Þorgils hitti Þórólf, sagði hann honum allt, sem farið hafði.

14. kafli - Af Þórólfi ok Faravið konungi.

Þórólfr fór þann vetr enn á mörkina ok hafði með sér nær hundraði manna. Fór hann enn sem inn fyrra vetr, átti kaupstefnu við Finna ok fór víða um mörkina.

En er hann sótti langt austr ok þar spurðist til ferðar hans, þá kómu Kvenir til hans ok sögðu, at þeir váru sendir til hans ok þat hafði gert Faravið konungr af Kvenlandi, sögðu, at Kirjálar herjuðu á land hans, en hann sendi til þess orð, at Þórólfr skyldi fara þangat ok veita honum lið. Fylgði þat orðsending, at Þórólfr skyldi hafa jafnmikit hlutskipti sem konungr, en hverr manna hans sem þrír Kvenir.

En þat váru lög með Kvenum, at konungr skyldi hafa ór hlutskipti þriðjung við liðsmenn ok um fram at afnámi bjórskinn öll ok safala ok askraka.

Þórólfr bar þetta fyrir liðsmenn sína ok bauð þeim kost á, hvárt fara skyldi eða eigi, en þat köru flestir at hætta til, er féfang lá við svá mikit, ok var þat af ráðit, at þeir fóru austr með sendimönnum.

Finnmörk er stórliga víð. Gengr haf fyrir vestan ok þar af firðir stórir, svá ok fyrir norðan ok allt austr um. En fyrir sunnan er Nóregr, ok tekr mörkin náliga allt it efra suðr svá sem Hálogaland it ytra. En austr frá Naumudal er Jamtaland ok þá Helsingjaland ok þá Kvenland, þá Finnland, þá Kirjálaland. En Finnmörk liggr fyrir ofan þessi öll lönd, ok eru víða fjallabyggðir upp á mörkina, sumt í dali, en sumt með vötnum. Á Finnmörk eru vötn furðuliga stór ok þar með vötnunum marklönd stór, en há fjöll liggja eftir endilangri mörkinni, ok eru þat kallaðir Kílir.

En er Þórólfr kom austr til Kvenlands ok hitti konung Faravið, þá búast þeir til ferðar ok höfðu þrjú hundruð manna, en Norðmenn it fjórða, ok fóru it efra um Finnmörk ok kómu þar fram, er Kirjálar váru á fjalli, þeir er fyrr höfðu herjat á Kveni. En er þeir urðu varir við ófrið, söfnuðust þeir saman ok fóru í mót, væntu sér enn sem fyrr sigrs. En er orrosta tókst, gengu Norðmenn hart fram. Höfðu þeir skjöldu enn traustari en Kvenir. Sneri þá mannfalli í lið Kírjála, fell margt, en sumir flýðu. Fengu þeir Faravið konungr ok Þórólfr þar ógrynni fjár, sneru aftr til Kvenlands, en síðan fór Þórólfr ok hans lið á mörkina. Skilðu þeir Faravið konungr með vináttu.

Þórólfr kom af fjallinu ofan í Vefsni, fór þá fyrst til bús síns á Sandnes, dvalðist þar um hríð, fór norðan um várit með liði sínu til Torga. En er hann kom þar, var honum sagt, at Hildiríðarsynir höfðu verit um vetrinn í Þrándheimi með Haraldi konungi, ok þat með, at þeir myndi ekki af spara at rægja Þórólf við konung. Var Þórólfi margt sagt frá því, hvert efni þeir höfðu í um rógit.

Þórólfr svarar svá: "Eigi mun konungr trúa því, þótt slík lygi sé upp borin fyrir hann, því at hér eru engi efni til þessa, at ek muna svíkja hann, því at hann hefir marga hluti gert stórvel til mín, en engan hlut illa. Ok er at firr, at ek mynda vilja gera honum mein, þótt ek ætta þess kosti, at ek vil miklu heldr vera lendr maðr hans en heita konungr, ok væri annarr samlendr við mik, sá er mik mætti gera at þræli sér, ef vildi."

15. kafli - Enn af rógi Hildiríðarsona.

Hildiríðarsynir höfðu verit þann vetr með Haraldi konungi ok höfðu með sér heimamenn sína ok nábúa. Þeir bræðr váru oftliga á tali við konung ok fluttu enn á sömu leið mál Þórólfs.

Hárekr spurði: "Líkaði yðr vel finnskattrinn, konungr, er Þórólfr sendi yðr?"

"Vel," sagði konungr.

"Þá myndi yðr margt um finnast," segir Hárekr, "ef þér hefðið allan þann, sem þér áttuð, en nú fór þat fjarri. Var hitt miklu meiri hlutr, er Þórólfr dró undir sik. Hann sendi yðr at gjöf bjórskinn þrjú, en ek veit víst, at hann hafði eftir þrjá tigu þeira, er þér áttuð, ok hygg ek, at slíkan mun hafi farit um annat. Satt mun þat, konungr, ef þú fær sýsluna í hönd okkr bræðrum, at meira fé skulum vit færa þér."

En allt þat, er þeir sögðu á hendr Þórólfi, þá báru förunautar þeira vitni með þeim. Kom þá svá, at konungr var inn reiðasti.

16. kafli - Hildiríðarsynir fá sýslu Þórólfs.

Þórólfr fór um sumarit suðr til Þrándheims á fund Haralds konungs ok hafði þar með sér skatt allan ok mikit fé annat ok níu tigu manna ok alla vel búna. En er hann kom til konungs, var þeim skipat í gestaskála ok veitt þeim it stórmannligsta.

Eftir um daginn gekk Ölvir hnúfa til Þórólfs, frænda síns. Töluðust þeir við. Sagði Ölvir, at Þórólfr var þá hrópaðr mjök ok konungr hlýddi á slíkar fortölur.

Þórólfr bað Ölvi byrja mál sitt við konung, - "því at ek mun," sagði hann, "vera skammtalaðr fyrir konungi, ef hann vill heldr trúa rógi vándra manna en sannendum ok einurð, er hann mun reyna at mér."

Annan dag kom Ölvir til móts við Þórólf ok sagði, at hann hefði rætt mál hans við konung. "Veit ek nú eigi," sagði hann, "gerr en áðr, hvat honum er í skapi."

"Ek skal þá sjálfr ganga til hans," segir Þórólfr.

Gerði hann svá, gekk til konungs, þá er hann sat yfir matborði, ok er hann kom inn, heilsaði hann konungi. Konungr tók kveðju hans ok bað Þórólfi gefa at drekka.

Þórólfr sagði, at hann hafði þar skatt þann, er konungr átti, er kominn var af Finnmörk, - "ok enn fleiri hluti hefi ek til minningar við yðr, konungr, þá er ek hefi yðr at færa. Veit ek, at því mun mér vera öllu bezt varit, er ek hefi gert til þakka yðvarra."

Konungr segir, at ekki mátti hann vænta at Þórólfi nema góðs eins, - "því at ek em engis," segir hann, "annars af verðr. En þó segja menn nökkut tvennt til, hversu varfærr þú munt um vera, hvernig rnér skal líka."

"Eigi em ek þar fyrir sönnu hafðr," segir Þórólfr, "ef nökkurir segja þat, at ek hafa ótrúleika lýst við yðr, konungr. Hygg ek, at þeir muni vera þínir vinir minni en ek, er slíkt hafa upp borit fyrir þér. En hitt er ljóst, at þeir munu vilja vera óvinir mínir fullkomnir, en þat er ok líkast, at þeir komist þar at keyptu, ef vér skulum einir við eigast."

Síðan gekk Þórólfr á brott. En annan dag eftir greiðir Þórólfr skattinn af hendi, ok var konungr við staddr. Ok er þat var allt greitt, þá bar Þórólfr fram bjórskinn nökkur ok safala, sagði, at þat vill hann gefa konungi. Margir mæltu, er þar váru hjá staddir, at þar var vel gert ok var vináttu fyrir vert. Konungr sagði, at Þórólfr hafði þar sjálfr sér laun fyrir skapit.

Þórólfr sagði, at hann hefði með trúleik gert allt þat, er hann kunni, til skaps konungs, - "ok ef enn líkar honum eigi, þá mun ek fá ekki at gert. Var konungi þat kunnigt, þá er ek var með honum ok í hans sveit, hverja meðferð ek hafða, en þat þykkir mér undarligt, ef konungr ætlar mik nú annan mann en þá reyndi hann mik."

Konungr segir: "Vel fórtu, Þórólfr, með þínum háttum, er þú vart með oss. Ætla ek þat enn bezt af at gera, at þú farir til hirðar minnar. Tak við merki mínu ok ver fyrir öðrum hirðmönnum. Mun þá engi maðr rægja þik, ef ek má yfir sjá nótt ok dag, hverjar meðferðir þú hefir."

Þórólfr sá til beggja handa sér. Þar stóðu húskarlar hans. Hann mælti: "Trauðr mun ek af hendi láta sveit þessa. Muntu ráða, konungr, nafngiftum við mik ok veizlum þínum, en sveitunga mína mun ek ekki af hendi láta, meðan mér endast föng til, þótt ek véla um mína kosti eina. Er hitt bæn mín ok vili, at þér, konungr, farið at heimboði til mín ok heyrið þá orð þeira manna, er þú trúir, hvert vitni þeir bera mér um þetta mál. Gerið þá eftir sem yðr finnast sannendi til."

Konungr svarar ok segir, at eigi mun hann oftar veizlu þiggja at Þórólfi. Gekk Þórólfr þá í brott ok bjóst síðan til heimferðar.

En er hann var í brott farinn, þá fekk konungr í hönd Hildiríðarsonum sýslu þá á Hálogalandi, er áðr hafði Þórólfr haft, ok svá finnferð. Konungr kastaði eigu sinni á bú í Torgum ok allar þær eignir, er Brynjólfr hafði átt, fekk þat allt til varðveizlu Hildiríðarsonum.

Konungr sendi menn með jartegnum á fund Þórólfs at segja honum þessa tilskipan, sem hann hafði gert. Síðan tók Þórólfr skip þau, er hann átti, ok bar þar á lausafé allt, þat er hann mátti með fara, ok hafði með sér alla menn sína, bæði frelsingja ok þræla, fór síðan norðr á Sandnes til bús síns. Hafði Þórólfr þar eigi minna fjölmenni ok eigi minni rausn.

17. kafli - Af aflaföngum Þórólfs.

Hildiríðarsynir tóku við sýslu á Hálogalandi. Mælti engi maðr í móti fyrir ríki konungs, en mörgum þótti þetta skipti mjök í móti skapi, þeim er váru frændr Þórólfs eða vinir. Þeir fóru um vetrinn á fjall ok höfðu með sér þrjá tigu manna. Þótti Finnum miklu minni vegr at þessum sýslumönnum en þá er Þórólfr fór. Greiddist allt miklu verr gjald þat, er Finnar skyldu reiða.

Þann sama vetr fór Þórólfr upp á fjall með hundrað manna, fór þá þegar austr á Kvenland ok hitti Faravið konung. Gerðu þeir þá ráð sitt ok réðu þat at fara á fjall enn sem inn fyrra vetr ok höfðu fjögur hundruð manna ok kómu ofan í Kirjálaland, hljópu þar í byggðir, er þeim þótti sitt færi vera fyrir fjölmennis sakar, herjuðu þar ok fengu of fjár, fóru þá aftr, er á leið vetrinn, upp á mörkina.

Fór Þórólfr heim um várit til bús síns. Hann hafði þá menn í skreiðfiski í Vágum, en suma í síldfiski, ok leitaði alls konar fanga til bús síns.

Þórólfr átti skip mikit. Þat var lagt til hafs. Þat var vandat at öllu sem mest, steint mjök fyrir ofan sjó. Þar fylgði segl stafat með vendi blám ok rauðum. Allr var reiði vandaðr mjök með skipinu. Þat skip lætr Þórólfr búa ok fekk til húskarla sína með at fara, lét þar á bera skreið ok húðir ok vöru ljósa. Þar lét hann ok fylgja grávöru mikla ok aðra skinnavöru, þá er hann hafði haft af fjalli, ok var þat fé stórmikit. Skipi því lét hann Þorgils gjallanda halda vestr til Englands at kaupa sér klæði ok önnur föng, þau er hann þurfti. Heldu þeir skipi því suðr með landi ok síðan í haf ok kómu fram á Englandi, fengu þar góða kaupstefnu, hlóðu skipit með hveiti ok hunangi, víni ok klæðum, ok heldu aftr um haustit. Þeim byrjaði vel, kómu at Hörðalandi.

Þat sama haust fóru Hildiríðarsynir með skatt ok færðu konungi. En er þeir reiddu skattinn af hendi, þá var konungr sjálfr við ok sá.

Hann mælti: "Er nú allr skattrinn af höndum reiddr, sá er þit tókuð við á Finnmörk?"

"Svá er," sögðu þeir.

"Bæði er nú," sagði konungr, "skattrinn miklu minni ok verr af hendi goldinn en þá er Þórólfr heimti, ok sögðuð þér, at hann færi illa með sýslunni."

"Vel er þat, konungr," segir Hárekr, "er þú hefir hugleitt, hversu mikill skattr er vanr at koma af Finnmörk, því at þá veiztu gerr, hversu mikils þér missið, ef Þórólfr eyðir með öllu finnskattinum fyrir yðr. Vér várum í vetr þrír tigir manna á mörkinni, svá sem fyrr hefir verit vanði sýslumanna. Síðan kom þar Þórólfr með hundrað manna. Spurðum vér þat til orða hans, at hann ætlaði af lífi at taka okkr bræðr ok alla þá menn, er okkr fylgðu, ok fann hann þat til saka, er þú, konungr, hafðir selt okkr í hendr sýslu þá, er hann vildi hafa. Sám vér þann helzt várn kost at firrast fund hans ok forða oss, ok kómum vér fyrir þá sök skammt frá byggðum á fjallit, en Þórólfr fór um alla mörkina með her manns. Hafði hann kaup öll. Guldu Finnar honum skatt, en hann batzt í því, at sýslumenn yðrir skyldi ekki koma á mörkina. Ætlar hann at gerast konungr yfir norðr þar, bæði yfir mörkinni ok Hálogalandi, ok er þat undr, er þér látið honum hvetvetna hlýða. Munu hér sönn vitni til finnast um fjárdrátt þann, er Þórólfr hefir af mörkinni, því at knörr sá, er mestr var á Hálogalandi, var búinn í vár á Sandnesi, ok kallaðist Þórólfr eiga einn farm allan, þann er á var. Hygg ek, at nær væri hlaðinn af grávöru, ok þar hygg ek, at finnast myndi bjórr ok safali meira en þat, er Þórólfr færði þér, ok fór með Þorgils gjallandi. Ætla ek, at hann hafi siglt vestr til Englands. En ef þú vill vita sannendi af þessu, þá haldið til njósn um ferð Þorgils, þá er hann ferr austr, því at ek hygg, at á ekki kaupskip hafi komit jafnmikit fé á várum dögum. Ætla ek þat sannast at segja, at þér, konungr, eigið hvern penning, þann er þar var á."

Þetta sönnuðu förunautar hans allt, er Hárekr sagði, en hér kunnu engir í móti at mæla.

18. kafli - Tekit Englandsfar Þórólfs.

Sigtryggr snarfari ok Hallvarðr harðfari hétu bræðr tveir. Þeir váru með Haraldi konungi, víkverskir menn. Var móðurætt þeira á Vestfold, ok váru þeir í frændsemistölu við Harald konung. Faðir þeira hafði kyn átt tveim megum Gautelfar. Hann hafði bú átt í Hísing ok var maðr stórauðigr, en þá höfðu þeir tekit við arfi eftir föður sinn. Þeir váru fjórir bræðr. Hét einn Þórðr ok Þorgeirr, ok váru þeir yngri. Þeir váru heima ok réðu fyrir búi. Þeir Sigtryggr ok Hallvarðr höfðu sendiferðir konungs allar, bæði innan lands ok útan lands, ok höfðu margar ferðir þær farit, er háskasamligar váru, bæði til aftöku manna eða fé upp at taka fyrir þeim mönnum, er konungr lætr heimferðir veita. Þeir höfðu sveit mikla um sik. Ekki váru þeir vingaðir alþýðu manns, en konungr mat þá mikils, ok váru þeir allra manna bezt færir bæði á fæti ok á skíðum, svá ok í skipförum váru þeir hvatfærri en aðrir menn. Hreystimenn váru þeir ok miklir ok forsjálir um flest. Þeir váru þá með konungi, er þetta var tíðenda.

Um haustit fór konungr at veizlum um Hörðaland. Þat var einn dag, at hann lét kalla til sín þá bræðr, Hallvarð ok Sigtrygg. En er þeir kómu til hans, sagði hann þeim, at þeir skyldu fara með sveit sína ok halda njósn um skip þat, sem Þorgils gjallandi fór með, - "ok hann hafði í sumar vestr til Englands. Færið mér skipit ok allt þat, er á er, nema menn. Látið þá fara í brott leið sína í friði, ef þeir vilja ekki verja skipit."

Þeir bræðr váru þess albúnir, ok tók sitt langskip hvárr þeira, fara síðan at leita þeira Þorgils ok spurðu, at hann var vestan kominn ok hann hafði siglt norðr með landi. Þeir fara norðr eftir þeim ok hitta þá í Furusundi, kenndu brátt skipit ok lögðu at annat skipit á útborða, en sumir gengu á land upp ok út á skipit at bryggjunum. Þeir Þorgils vissu sér engis ótta ván ok vöruðust ekki. Fundu þeir eigi fyrr en fjölði manns var uppi á skipinu með alvæpni, ok þeir váru allir handteknir ok leiddir síðan á land upp ok vápnlausir ok höfðu ekki nema ígangsklæði ein. En þeir Hallvarðr skutu út bryggjunum ok slógu strenginum ok drógu út skipit, snúa síðan leið sína ok sigldu suðr, þar til þess er þeir fundu konung, færðu honum skipit ok allt þat, er á var.

En er farmrinn var borinn af skipinu, þá sá konungr, at þat var stórfé ok eigi var þat lygi, er Hárekr hafði sagt.

En Þorgils ok hans félagar fengu sér flutningar, ok leita þeir á fund Kveld-Úlfs ok þeira feðga ok sögðu sínar farar eigi sléttar, fengu þar þó góðar viðtökur.

Sagði Kveld-Úlfr, at þá myndi þar til draga, sem honum hafði fyrir boðat, at Þórólfr myndi eigi til alls endis gæfu til bera um vináttu Haralds konungs, -"ok þætti mér ekki mikils vert um félát þetta, er Þórólfr hefir misst nú, ef nú færi eigi hér it meira eftir. Grunar mik enn sem fyrr, at Þórólfr muni eigi gerr kunna at sjá efni sín við ofrefli slíkt sem hann á at skipta," - ok bað Þorgils svá segja Þórólfi, at - "mitt ráð er þat," segir hann, "at hann fari ór landi á brott, því at vera kann, at hann komi sér betr, ef hann sækir á hönd Englakonungi eða Danakonungi eða Svíakonungi."

Síðan fekk hann Þorgísli róðrarskútu eina ok þar með reiða allan, svá tjöld ok vistir ok allt þat, er þeir þurftu til ferðar sinnar. Síðan fóru þeir ok léttu eigi fyrr ferð sinni en þeir kómu norðr til Þórólfs ok sögðu honum þat, er til tíðenda hafði gerzt.

Þórólfr varð vel við skaða sinn, sagði svá, at hann myndi ekki fé skorta. "Er gott félag at eiga við konung."

Síðan keypti Þórólfr mjöl ok malt ok þat annat, er hann þurfti til framflutningar liði sínu. Sagði hann, at húskarlar myndi vera ekki svá fagrbúnir sem hann hafði ætlat um hríð.

Þórólfr seldi jarðir sínar, en sumar veðsetti hann, en helt upp kostnaði öllum sem fyrr. Hafði hann þá ok ekki færa lið með sér en ina fyrri vetr, heldr hafði hann nökkuru fleira manna. Svá um veizlur ok heimboð við vini sína, þá hafði hann meira efni um þat allt en fyrr. Var hann heima þann vetr allan.

19. kafli - Af hernaði Þórólfs.

Þá er vár kom ok snæ leysti ok ísa, þá lét Þórólfr fram setja langskip mikit, er hann átti, ok lét þat búa ok skipaði húskörlum sínum ok hafði með sér meir en hundrað manna. Var þat lið it fríðasta ok vápnat allvel.

En er byr gaf, helt Þórólfr skipinu suðr með landi, ok þegar er hann kom suðr um Byrðu, þá heldu þeir útleið fyrir útan eyjar allar, en stundum svá, at sjór var í miðjum hlíðum, létu svá ganga suðr fyrir landit, höfðu ekki tíðendi af mönnum, fyrr en þeir kómu austr í Vík. Þá spurðu þeir, at Haraldr konungr var í Víkinni ok hann ætlaði um sumarit at fara til Upplanda. Ekki vissu landsmenn til um ferð Þórólfs. Honum byrjaði vel, ok helt hann suðr til Danmerkr ok þaðan í Austrveg ok herjaði þar um sumarit ok varð ekki gott til fjár.

Um haustit helt hann austan til Danmerkr í þann tíma, er leystist Eyrarfloti. Þar hafði verit um sumarit, sem vant var, fjölði skipa af Nóregi. Þórólfr lét þat lið sigla allt fyrir ok gerði ekki vart við sik.

Hann sigldi einn dag at kveldi til Mostrarsunds. Þar var fyrir í höfninni knörr einn mikill, kominn af Eyri. Þórir þruma hét maðr sá, er stýrði. Hann var ármaðr Haralds konungs. Hann réð fyrir búi hans í Þrumu. Þat var mikit bú. Sat konungr þar löngum, þá er hann var í Víkinni. Þurfti þar stór föng til bús þess. Hafði Þórir farit fyrir þá sök til Eyrar at kaupa þar þunga, malt ok hveiti ok hunang, ok varit þar til fé miklu, er konungr átti. Þeir lögðu at knerrinum ok buðu þeim Þóri kost á at verjast, en fyrir því at þeir Þórir höfðu engan liðskost til varnar móti fjölmenni því, er Þórólfr hafði, gáfust þeir upp. Tók Þórólfr skip þat með öllum farmi, en setti Þóri upp í eyna. Helt Þórólfr þá skipum þeim báðum norðr með landi.

En er hann kom fyrir Elfina, þá lágu þeir þar ok biðu nætr. En er myrkt var, reru þeir langskipinu upp í ána ok lögðu til bæjar þess, er þeir áttu, Hallvarðr ok Sigtryggr. Koma þeir þar fyrir dag ok slógu manngarð, æpðu síðan heróp, ok vöknuðu þeir við þat, er inni váru, ok hljópu þegar upp til vápna sinna. Flýði Þorgeirr þegar út ór svefnskemmunni. Skíðgarðr hár var um bæinn. Þorgeirr hljóp at skíðgarðinum ok greip hendinni upp á garðstaurinn ok kastaði sér út um garðinn. Þar var nær staddr Þorgils gjallandi. Hann sveiflaði til sverðinu eftir Þorgeiri, ok kom á höndina ok tók af við garðstaurinn. Hljóp Þorgeirr síðan til skógar, en Þórðr, bróðir hans, var þar felldr ok meir en tuttugu menn. Síðan ræntu þeir þar fé öllu ok brenndu bæinn, fóru síðan út eftir ánni til hafs.

Þeim byrjaði vel ok sigldu norðr í Víkina. Þá hittu þeir enn fyrir sér kaupskip mikit, er áttu Víkverjar, hlaðit af malti ok mjölvi. Þeir Þórólfr lögðu at skipi því. En þeir, er fyrir váru, þóttust engi föng hafa til varnar ok gáfust upp. Gengu þeir á land upp slyppir, en þeir Þórólfr tóku skipit með farmi ok fóru leiðar sinnar. Hafði Þórólfr þá þrjú skip, er hann sigldi austan um Foldina, sigldu þá þjóðleið til Líðandisness, fóru þá sem skyndiligast, en námu nesnám, þar sem þeir kómu við, ok hjuggu strandhögg. En er þeir sigldu norðr frá Líðandisnesi, fóru þeir meir útleið, en þar, sem þeir kómu við land, þá ræntu þeir.

En er Þórólfr kom norðr fyrir Fjörðu, þá sneri hann inn af leið ok fór á fund Kveld-Úlfs, föður síns, ok fengu þar góðar viðtökur. Sagði Þórólfr föður sínum, hvat til tíðenda hafði orðit í förum hans um sumarit. Þórólfr dvalðist þar litla hríð, ok leiddi Kveld-Úlfr ok þeir feðgar hann til skips.

En áðr þeir skilðust, töluðust þeir við, sagði Kveld-Úlfr: "Eigi hefir því fjarri farit, Þórólfr, sem ek sagða þér, þá er þú fórt til hirðar Haralds konungs, at þér myndi svá út ganga, at hvárki þér né oss, frændum þínum, myndi hamingja at verða. Hefir þú nú þat ráð upp tekit, er ek varaða þik mest við, er þú etr kappi við Harald konung. En þótt þú sér vel búinn at hreysti ok allri atgervi, þá hefir þú ekki til þess gæfu at halda til jafns við Harald konung, er engum hefir öðrum enzt hér í landi, þótt áðr hafi haft ríki mikit ok fjölmenni. Er þat mitt hugboð, at sjá verði fundr okkarr inn síðasti, ok væri þat at sköpuðu fyrir aldrs sakar, at þú lifðir lengr okkar, en annan veg, ætla ek, at verði."

Síðan steig Þórólfr á skip sitt ok helt á brott leið sína. Er þá ekki sagt frá ferð hans, at til tíðenda yrði, áðr hann kom á Sandnes heim ok lét flytja til bæjar herfang þat allt, er hann hafði heim haft, en setja upp skip sitt, skorti þá eigi föng at fæða lið sitt um vetrinn. Sat Þórólfr heima jafnan ok hafði fjölmenni eigi minna en ina fyrri vetr.

20. kafli - Kvánfang Skalla-Gríms.

Maðr hét Yngvarr, ríkr ok auðigr. Hann hafði verit lendr maðr inna fyrri konunga, en síðan er Haraldr kom til ríkis, settist Yngvarr heima ok þjónaði ekki konungi. Yngvarr var maðr kvángaðr ok átti dóttur, er hét Bera. Yngvarr bjó í Fjörðum. Bera var einberni hans ok stóð til arfs eftir hann.

Grímr Kveld-Úlfsson bað Beru til handa sér, ok var þat at ráði gert. Fekk Grímr Beru þann vetr, er þeir Þórólfr höfðu skilizt áðr um sumarit. Var Grímr þá hálfþrítugr at aldri ok var þá sköllóttr. Síðan var hann kallaðr Skalla-Grímr. Hann hafði þá forráð öll fyrir búi þeira feðga ok tilöflun alla, en þó var Kveld-Úlfr hress maðr ok vel færr. Margt höfðu þeir frelsingja með sér ok marga þá menn, er heima þar höfðu upp vaxit ok váru nær jafnaldrar Skalla-Gríms. Váru þeir margir afreksmenn miklir at afli, því at Kveld-Úlfr ok þeir feðgar völðu menn mjök at afli til fylgðar við sik ok tömðu við skaplyndi sitt.

Skalla-Grímr var líkr feðr sínum á vöxt ok at afli, svá ok at yfirlitum ok skaplyndi.

21. kafli - Atför at Þórólfi.

Haraldr konungr var í Víkinni, þá er Þórólfr var í hernaðinum, ok fór um haustit til Upplanda ok þaðan norðr til Þrándheims ok sat þar um vetrinn ok hafði fjölmenni mikit.

Þar váru þá með konungi Sigtryggr ok Hallvarðr ok höfðu spurt, hvernig Þórólfr hafði búit at herbergjum þeira í Hísing ok hvern mannskaða ok fjárskaða, er hann hafði þar gert. Þeir minntu konung oft á þat ok svá þat með, at Þórólfr hafði rænt konung ok þegna hans ok farit með hernaði þar innan lands. Þeir báðu konung orlofs til, at þeir bræðr skyldi fara með liði því, er vant var þeim at fylgja, ok sækja heim at Þórólfi.

Konungr svarar svá: "Vera munu ykkr þykkja sakar til, þó at þit ráðið Þórólf af lífi, en ek ætla, at ykkr skorti mikit hamingju til þess verks. Er Þórólfr ekki ykkarr maki, þó at þit þykkizt vera menn hraustir eða vel at ykkr gervir."

Þeir bræðr sögðu, at þat myndi brátt reynt verða, ef konungr vill þeim lof til gefa, ok segja, at þeir hafa oft lagt á hættu mikla við þá menn, er þeir áttu minna í at hefna, ok hafði þeim oftast orðit sigrs auðit.

En er váraði, þá bjuggust menn ferða sinna. Þá var enn, sem fyrr sagt, at þeir Hallvarðr bræðr heldu á því máli við konung.

Hann kvaðst þá lofa, at þeir tæki Þórólf af lífi, - "ok veit ek, at þit munuð færa mér höfuð hans, er þit komið aftr, ok með marga dýrgripi. En þó geta þess sumir menn," segir konungr, "ef þit siglið norðr, at þit munið bæði sigla ok róa norðan."

Nú búast þeir sem skjótast ok höfðu tvau skip ok hálft annat hundrað manna, ok er þeir váru búnir, taka þeir landnyrðing út eftir firðinum, en þat er andviðri norðr með landi.

22. kafli - Fall Þórólfs Kveld-Úlfssonar.

Haraldr konungr sat þá á Hlöðum, er þeir Hallvarðr fóru á brott, ok þegar jafnskjótt bjóst konungr sem skyndiligast ok gekk á skip sín, ok reru þeir inn eftir firði um Skarnssund ok svá um Beitsjó inn til Eldueiðs. Lét hann þar eftir skipin ok fór norðr um eiðit til Naumudals, ok tók hann þar langskip, er bændr áttu, ok gekk hann þar á með lið sitt. Hafði hann hirð sína ok nær þremr hundruðum manna. Hann hafði fimm skip eða sex ok öllstór. Þeir tóku andviðri hvasst ok reru nótt ok dag, svá sem ganga mátti. Nótt var þá farljós.

Þeir kómu aftan dags til Sandness eftir sólarfall ok sá þar fyrir bænum fljóta langskip mikit ok tjaldat yfir. Þar kenndu þeir skip þat, er Þórólfr átti. Hafði hann þat látit búa ok ætlaði af landi á brott, en þá hafði hann heita látit fararmungát sitt. Konungr bað menn ganga af skipum gersamliga. Lét hann fara upp merki sitt. Skammt var at ganga til bæjarins, en varðmenn Þórólfs sátu inni við drykkju ok váru eigi gengnir á vörðinn, ok var engi maðr úti. Sat allt lið inni við drykkju.

Konungr lét slá mannhring um stofuna. Lustu þeir þá upp herópi, ok var blásit í konungslúðr herblástr. En er þeir Þórólfr heyra þat, hljópu þeir til vápna, því at hvers manns alvæpni hekk yfir rúmi hans. Konungr lét kalla at stofunni ok bað ganga út konur ok ungmenni ok gamalmenni, þræla ok mansmenn.

Síðan gekk út Sigríðr húsfreyja ok með henni konur þær, er inni váru, ok aðrir þeir menn, er útganga var lofuð. Sigríðr spurði eftir, ef þeir væri þar synir Berðlu-Kára.

Þeir gengu fram báðir ok spurðu, hvat hon vildi þeim.

"Fylgið mér til konungs," sagði hon.

Þeir gerðu svá. En er hon kom til konungs, þá spurði hon: "Skal nökkut um sættir tjóa at leita, herra, með ykkr Þórólfi?"

Konungr svarar: "Vill Þórólfr upp gefast ok ganga á vald mitt til miskunnar, ok mun hann halda lífi ok limum, en menn hans munu sæta refsingum, svá sem sakar falla til."

Síðan gekk Ölvir hnúfa til stofunnar ok lét kalla Þórólf til máls við sik. Hann sagði honum þann kost, er konungr gerði.

Þórólfr svarar: "Enga vil ek nauðungarsætt taka af konungi. Bið þú konung gefa oss útgöngu. Látum þá skeika at sköpuðu."

Ölvir gekk til konungs ok sagði, hvers Þórólfr beiddist.

Konungr sagði: "Beri eld at stofunni. Ekki vil ek berjast við þá ok týna liði mínu. Veit ek, at Þórólfr mun gera oss mannskaða mikinn, ef vér skulum sækja hann þar, er hann mun seint at vinna inni, þótt hann hafi lið minna en vér."

Síðan var eldr borinn at stofunni, ok sóttist þat skjótt, því at timbrit var þurrt ok bræddr viðrinn, en næfrum þakit um ræfrit. Þórólfr bað menn sína brjóta upp bálkinn, er var milli stofunnar ok forstofunnar, ok sóttist þat skjótt. En er þeir náðu timbrstokknum, þá tóku svá margir stokkinn einn sem á fengu haldit ok skutu öðrum endanum í hyrningina svá hart, at nafarnar hrutu af fyrir útan, ok hljópu í sundr veggirnir, svá at þar var útgangr mikill. Gekk þar Þórólfr fyrstr út ok þá Þorgils gjallandi ok svá hverr eftir annan.

Tókst þá bardaginn, ok var þat um hríð, at stofan gætti á bak þeim Þórólfi, en er hon tók at brenna, þá sótti eldrinn at þeim. Fell þá ok margt lið þeira. Þá hljóp Þórólfr fram ok hjó til beggja handa, sótti þangat at, er merki konungs var. Þá fell Þorgils gjallandi. En er Þórólfr kom fram at skjaldborginni, lagði hann sverði í gegnum þann mann, er merkit bar.

Þá mælti Þórólfr: "Nú gekk ek þremr fótum til skammt."

Þá stóðu á honum bæði sverð ok spjót, en sjálfr konungr veitti honum banasár, ok fell Þórólfr fram á fætr konungi. Þá kallaði konungr ok bað hætta at drepa fleiri menn, ok var þá svá gert.

Síðan bað konungr menn sína fara ofan til skipa. Hann mælti við Ölvi ok þá bræðr: "Takið nú Þórólf, frænda ykkarn, ok veitið honum umbúnað sæmiligan ok svá öðrum mönnum, er hér eru fallnir, ok veitið þeim gröft, en látið binda sár manna, þeira er lífvænir eru, en ekki skal hér ræna, því at þetta er allt mitt fé.

Síðan gekk konungr ofan til skipanna ok flest lið með honum. En er þeir váru á skip komnir þá tóku menn at binda sár sín.

Konungr gekk um skipit ok leit á sár manna. Hann sá, hvar maðr batt svöðusár eitt.

Konungr sagði, at ekki hafði Þórólfr veitt þat sár, - ,,ok allt bitu honum annan veg vápnin. Fáir, ætla ek, at þau bindi sárin, er hann veitti, ok skaði mikill er eftir menn slíka."

En þegar at morgni dags lét konungr draga segl sín ok sigldi suðr, sem af tók. En er á leið daginn, þá fundu þeir konungr róðrarskip mörg í hverju eyjarsundi, ok hafði lið þat ætlat til fundar við Þórólf, því at njósnir hans höfðu verit allt suðr í Naumudal ok víða um eyjar. Höfðu þeir orðit vísir, at þeir Hallvarðr bræðr váru komnir sunnan með lið mikit ok ætluðu at Þórólfi. Höfðu þeir Hallvarðr haft jafnan andviðri, ok höfðu þeir dvalizt í ýmsum höfnum, til þess er njósn hafði farit it efra um land, ok höfðu þess orðit varir njósnarmenn Þórólfs, ok hafði þetta herhlaup fyrir þá sök verit.

Konungr sigldi hraðbyrja, til þess er hann kom í Naumudal, lét þar skipin eftir, en hann fór landveg í Þrándheim. Tók hann þar skip sín, sem hann hafði eftir látit, helt þá liðinu út til Hlaða. Spurðust brátt þessi tíðendi ok kómu fyrir þá Hallvarð, þar er þeir lágu. Sneru þeir þá aftr til konungs, ok þótti þeira ferð heldr hæðilig.

Þeir bræðr, Ölvir hnúfa ok Eyvindr lambi, dvölðust um hríð á Sandnesi. Létu þeir búa um val þann, er þar hafði fallit. Bjuggu þeir um lík Þórólfs eftir siðvenju, svá sem títt var at búa um lík göfugra manna, settu eftir hann bautasteina. Þeir létu græða sjúka menn. Þeir skipuðu ok til bús með Sigríði. Var þar eftir allr fjárafli, en mestr hafði inni brunnit húsbúnaðr ok borðbúnaðr ok klæðnaðr manna.

En er þeir bræðr váru búnir, þá fóru þeir norðan ok kómu á fund Haralds konungs, er hann var í Þrándheimi, ok váru með honum um hríð. Þeir váru hljóðir ok mæltu fátt við menn.

Þat var einn hvern dag, at þeir bræðr gengu fyrir konung. Þá mælti Ölvir: "Þess orlofs viljum vit bræðr þik biðja, konungr, at þú lofir okkr heimferð til búa okkarra, því at hér hafa þau tíðendi gerzt, er vit berum eigi skaplyndi til at eiga drykk ok sess við þá menn, er báru vápn á Þórólf, frænda okkarn."

Konungr leit við honum ok svarar heldr stutt: "Eigi mun ek þat lofa ykkr. Hér skuluð þit vera með mér."

Þeir bræðr gengu á brott ok aftr til sætis síns.

Annan dag eftir sat konungr í málstofu, lét kalla þangat þá Ölvi bræðr: "Nú skuluð þit vita," segir konungr, "um erendi þat, er þit hófuð við mik ok beidduzt heimferðar. Hafið þit verit hér um hríð með mér ok verit vel siðaðir. Hafið þit vel jafnan dugat. Hefir mér til ykkar allir hlutir vel hugnat. Nú vil ek, Eyvindr, at þú farir norðr á Hálogaland. Vil ek gifta þér Sigríði á Sandnesi, konu þá, er Þórólfr hafði átt. Vil ek gefa þér fé þat allt, er Þórólfr átti. Skaltu þar hafa með vináttu mína, ef þú kannt til at gæta. En Ölvir skal mér fylgja. Vil ek hann eigi lausan láta fyrir sakar íþrótta hans."

Þeir bræðr þökkuðu konungi þann sóma, er hann veitti þeim, sögðu, at þeir vildu þat fúsliga þekkjast. Bjóst Eyvindr þá til ferðar, fekk sér gott skip, þat er honum hæfði. Fekk konungr honum jartegnir sínar til ráðs þessa. Greiddist ferð Eyvindar vel, ok kom fram norðr í Álöst á Sandnesi. Sigríðr tók vel við þeim. Síðan bar Eyvindr fram jartegnir konungs ok erendi sín fyrir Sigríði ok hóf bónorð sitt við hana, sagði, at þat var konungs orðsending, at Eyvindr nái ráði þessu. En Sigríðr sá þann einn sinn kost, svá sem þá var komit, at láta konung fyrir ráða. Fór þat ráð fram, at Eyvindr fekk Sigríðar. Tók hann þá við búi á Sandnesi ok við fé því öllu, er Þórólfr hafði átt. Var Eyvindr göfugr maðr. Váru börn þeira Fiðr skjálgi, faðir Eyvindar skáldaspillis, ok Geirlaug, er átti Sighvatr rauði. Fiðr inn skjálgi átti Gunnhildi, dóttur Hálfdanar jarls. Móðir hennar hét Ingibjörg, dóttir Haralds konungs ins hárfagra.

Eyvindr lambi helzt í vináttu við konung, meðan þeir lifðu báðir.

23. kafli - Dráp Hildiríðarsona.

Ketill hængr hét maðr, sonr Þorkels Naumdælajarls ok Hrafnhildar, dóttur Ketils hængs ór Hrafnistu. Hængr var göfugr maðr ok ágætr. Hann hafði verit inn mesti vinr Þórólfs Kveld-Úlfssonar ok frændi skyldr. Hann var þá í úthlaupi því, er liðsafnaðr var á Hálogalandi ok menn ætluðu til liðs við Þórólf, svá sem fyrr var ritat. En er Haraldr konungr fór norðan ok menn urðu þess varir, at Þórólfr var af lífi tekinn, þá rufu þeir safnaðinn. Hængr hafði með sér sex tigu manna, ok sneri hann til Torga, en þar váru fyrir Hildiríðarsynir ok höfðu fátt lið. En er Hængr kom á bæinn, veitti hann þeim atgöngu. Fellu þar Hildiríðarsynir ok þeir menn flestir, er þar váru fyrir, en þeir Hængr tóku fé allt, þat er þeir fengu.

Eftir þat tók Hængr knörru tvá, þá er hann fekk mesta, lét þar bera á út fé þat allt, er hann átti ok hann mátti með komast. Hann hafði með sér konu sína ok börn, svá þá menn alla, er at þeim verkum höfðu verit með honum. Baugr hét maðr, fóstbróðir Hængs, ættstórr maðr ok auðigr. Hann stýrði öðrum knerrinum. En er þeir váru búnir ok byr gaf, þá sigldu þeir í haf út.

Fám vetrum áðr höfðu þeir Ingólfr ok Hjörleifr farit at byggja Ísland, ok var mönnum þá alltíðrætt um þá ferð. Sögðu menn þar vera allgóða landkosti.

Hængr sigldi vestr í haf ok leitaði Íslands. En er þeir urðu við land varir, þá váru þeir fyrir sunnan at komnir. En fyrir því at veðr var hvasst, en brim á landit ok ekki hafnligt, þá sigldu þeir vestr um landit fyrir sandana. En er veðrit tók minnka ok lægja brim, þá varð fyrir þeim áróss mikill, ok heldu þeir þar skipunum upp í ána ok lögðu við it eystra land. Sú á heitir nú Þjórsá, fell þá miklu þröngra ok var djúpari en nú er. Þeir ruddu skipin, tóku þá ok könnuðu landit fyrir austan ána ok fluttu eftir sér búfé sitt. Var Hængr inn fyrsta vetr fyrir útan Rangá ina ytri. En um várit kannaði hann austr landit ok nam þá land milli Þjórsár ok Markarfljóts á milli fjalls ok fjöru ok byggði at Hofi við Rangá ina eystri.

Ingunn, kona hans, fæddi barn um várit, þá er þau höfðu þar verit inn fyrsta vetr, ok hét sveinn sá Hrafn. En er hús váru þar ofan tekin, þá var þar síðan kallat Hrafntóftir.

Hængr gaf Baugi land í Fljótshlíð ofan frá Merkiá til árinnar fyrir útan Breiðabólstað, ok bjó hann at Hlíðarenda, ok frá Baugi er komin mikil kynslóð í þeiri sveit. Hængr gaf land skipverjum sínum, en seldi sumum við litlu verði, ok eru þeir landnámamenn kallaðir.

Stórólfr hét sonr Hængs. Hann átti Hválinn ok Stórólfsvöll. Hans sonr var Ormr inn sterki. Herjólfr hét annarr sonr Hængs. Hann átti land í Fljótshlíð til móts við Baug ok út til Hválslækjar. Hann bjó undir Brekkum. Sonr hans hét Sumarliði, faðir Vetrliða skálds. Helgi var inn þriði sonr Hængs. Hann bjó á Velli ok átti land til Rangár it efra ok ofan til móts við bræðr sína. Vestarr hét inn fjórði sonr Hængs. Hann átti land fyrir austan Rangá, milli ok Þverár, ok inn neðra hlut Stórólfsvallar. Hann átti Móeiði, dóttur Hildis ór Hildisey. Þeira dóttir var Ásný, er átti Ófeigr grettir. Vestarr bjó at Móeiðarhváli. Hrafn var inn fimmti Hængs sonr. Hann var fyrstr lögsögumaðr á Íslandi. Hann bjó at Hofi eftir föður sinn. Þórlaug var dóttir Hrafns, er átti Jörundr goði. Þeira sonr var Valgarðr at Hofi. Hrafn var göfgastr sona Hængs.

24. kafli - Hryggð Kveld-Úlfs.

Kveld-Úlfr spurði fall Þórólfs, sonar síns. Varð hann hryggr við þessi tíðendi, svá at hann lagðist í rekkju af harmi ok elli.

Skalla-Grímr kom oft til hans ok talði fyrir honum, bað hann hressa sik, sagði, at allt var annat athæfiligra en þat at auvirðast ok leggjast í kör. "Er hitt heldr ráð, at vér leitim til hefnda eftir Þórólf. Má vera, at vér komim í færi við nökkura þá menn, er verit hafa at falli Þórólfs. En ef þat er eigi, þá munu þeir vera menn, er vér munum ná, er konungi mun sér þykkja móti skapi."

Kveld-Úlfr kvað vísu:

Nú frák norðr í eyju,
norn erum grimm, til snimma
Þundr kaus þremja skyndi,
Þórólf und lok fóru.
Létumk þung at þingi
Þórs fangvina at ganga,
skjótt munat hefnt, þótt hvettimk
hugr, malm-Gnáar brugðit.

Haraldr konungr fór þat sumar til Upplanda ok fór um haustit vestr á Valdres ok allt á Vors. Ölvir hnúfa var með konungi ok kom oft á mál við konung, ef hann myndi vilja bæta Þórólf, veita Kveld-Úlfi ok Skalla-Grími fébætr eða mannsóma þann nökkurn, er þeir mætti við una. Konungr varnaði þess eigi með öllu, ef þeir feðgar færi á fund hans.

Síðan byrjaði Ölvir ferð sína norðr í Fjörðu, létti eigi fyrr en hann kom at kveldi dags til þeira feðga. Tóku þeir þakksamliga við honum. Dvalðist hann þar nökkura hríð.

Kveld-Úlfr spurði Ölvi vandliga frá atburðum þeim, er gerzt höfðu á Sandnesi, þá er Þórólfr fell, svá at því, hvat Þórólfr vann til frama, áðr hann felli, svá ok, hverir vápn báru á hann eða hvar ,hann hafði mest sár eða hvernig fall hans yrði. Ölvir sagði allt þat, er hann spurði, svá þat, at Haraldr konungr veitti honum sár þat, er ærit myndi eitt til bana, ok Þórólfr fell nær á fætr konungi á grúfu.

Þá svarar Kveld-Úlfr: "Vel hefir þú sagt, því at þat hafa gamlir menn mælt, at þess manns myndi hefnt verða, ef hann felli á grúfu, ok þeim nær koma hefndin, er fyrir yrði, er hinn felli. En ólíklegt er, at oss verði þeirar hamingju auðit."

Ölvir sagði þeim feðgum, at hann vænti, ef þeir vildi fara á fund konungs ok leita eftir bótum, at þat myndi sómaför verða, ok bað þá til þess hætta ok lagði mörg orð til.

Kveld-Úlfr sagði, at hann var hvergi færr fyrir elli sakar. "Mun ek vera heima," sagði hann.

"Vill þú fara, Grímr?" sagði Ölvir.

"Ekki erendi ætla ek mik eiga," sagði Grímr. "Mun konungi ek þykkja ekki orðsnjallr. Ætla ek mik ekki lengi munu biðja bótanna."

Ölvir sagði, at hann myndi þess eigi þurfa. "Skulum vér mæla allt fyrir hönd þína, slíkt er vér kunnum."

En með því at Ölvir sótti þat mál mjök, þá hét Grímr ferð sinni, þá er hann þættist búinn. Kváðu þeir Ölvir á með sér þá stund, er Grímr skyldi koma á konungs fund. Fór þá Ölvir fyrst á brott ok til konungs.

25. kafli - Ferð Skalla-Gríms á konungs fund.

Skalla-Grímr bjóst til ferðar þeirar, er fyrr var frá sagt. Hann valði sér menn af heimamönnum sínum ok nábúum, þá er váru sterkastir at afli ok hraustastir, þeira er til váru. Maðr hét Áni, bóndi einn auðigr, annarr hét Grani, þriði Grímólfr ok Grímr, bróðir hans, heimamenn Skalla-Gírms, ok þeir bræðr, Þorbjörn krumr ok Þórðr beigaldi. Þeir váru kallaðir Þórörnusynir. Hon bjó skammt frá Skalla-Grími ok var fjölkunnig. Beigaldi var kolbítr. Einn hét Þórir þurs ok bróðir hans, Þorgeirr jarðlangr. Oddr hét maðr einbúi, Gríss lausingi. Tólf váru þeir til fararinnar ok allir inir sterkustu menn ok margir hamrammir.

Þeir höfðu róðrarferju, er Skalla-Grímr átti, fóru suðr með landi, lögðu inn í Ostrarfjörðu, fóru þá landveg upp á Vors til vatns þess, er þar verðr, en leið þeira bar svá til, at þeir skyldu þar yfir fara. Fengu þeir sér róðrarskip, þat er við þeira hæfi var, reru síðan yfir vatnit, en þá var eigi langt til bæjar þess, er konungrinn var á veizlu. Kómu þeir Grímr þar þann tíma, er konungr var genginn til borða.

Þeir Grímr hittu menn at máli úti í garðinum ok spurðu, hvat þar var tíðenda. En er þeim var sagt, þá bað Grímr kalla til máls við sik Ölvi hnúfu.

Sá maðr gekk inn í stofuna ok þar til, er Ölvir sat, ok sagði honum: "Menn eru hér komnir úti, tólf saman, ef menn skal kalla, en líkari eru þeir þursum at vexti ok sýn en mennskum mönnum."

Ölvir stóð upp þegar ok gekk út. Þóttist hann vita, hverir komnir myndi. Fagnaði hann vel Grími, frænda sínum, ok bað hann ganga inn í stofu með sér.

Grímr sagði förunautum sínum: "Þat mun hér vera siðr, at menn gangi vápnlausir fyrir konung. Skulum vér ganga inn sex, en aðrir sex skulu vera úti ok gæta vápna várra."

Síðan ganga þeir inn. Gekk Ölvir fyrir konunginn. Skalla-Grímr stóð at baki honum.

Ölvir tók til máls: "Nú er Grímr hér kominn, sonr Kveld-Úlfs. Kunnum vér nú aufúsu, konungr, at þér gerið hans för góða hingat, svá sem vér væntum, at vera muni. Fá þeir margir af yðr sæmð mikla, er til minna eru komnir en hann ok hvergi nær eru jafnvel at sér gervir um flestar íþróttir sem hann mun vera, ok mátt þú svá þetta gera, konungr, at mér þykkir mestu máli skipta, ef þér þykkir þat nökkurs vert."

Ölvir talaði langt ok snjallt, því at hann var orðfærr maðr. Margir vinir Ölvis gengu fyrir konung ok fluttu þetta mál.

Konungr litaðist um. Hann sá, at maðr stóð at baki Ölvi ok var höfði hæri en aðrir menn ok sköllóttr. "Er þetta hann Skalla-Grímr," sagði konungr, "inn mikli maðr?"

Grímr sagði, at hann kenndi rétt.

"Ek vil þá," sagði konungr, "ef þú beiðist bóta fyrir Þórólf, at þú gerist minn maðr ok gangir hér í hirðlög ok þjónir mér. Má mér svá vel líka þín þjónusta, at ek veita þér bætr eftir bróður þinn eða aðra sæmð, eigi minni en ek veitta honum Þórólfi, bróður þínum, ok skyldir þú betr kunna at gæta en hann, ef ek gerða þik at svá miklum manni sem hann var orðinn."

Skalla-Grímr svarar: "Þat var kunnigt, hversu miklu Þórólfr var framar en ek em at sér gerr um alla hluti, ok bar hann enga gæfu til at þjóna þér, konungr. Nú mun ek ekki taka þat ráð. Eigi mun ek þjóna þér, því at ek veit, at ek mun eigi gæfu til bera at veita þér þá þjónustu, sem ek mynda vilja ok vert væri. Hygg ek, at mér verði meiri muna vant en Þórólfi."

Konungr þagði, ok setti hann dreyrrauðan á at sjá. Ölvir sneri þegar í brott ok bað þá Grím ganga út. Þeir gerðu svá, gengu út ok tóku vápn sín. Bað Ölvir þá fara í brott sem skjótast. Gekk Ölvir á leið með þeim til vatnsins ok margir menn með honum.

Áðr þeir Skalla-Grímr skilðist, mælti Ölvir: "Annan veg var för þín, Grímr frændi, til konungs en ek mynda kjósa. Fýsta ek þik rnjök hingatfararinnar, en nú vil ek hins biðja, at þú farir heim sem skyndiligast, ok þess með, at þú komir eigi á fund Haralds konungs, nema betri verði sætt ykkur en mér þykkir nú á horfast, ok gæt þín vel fyrir konungi ok hans mönnum."

Síðan fóru þeir Grímr yfir vatnit, en þeir Ölvir gengu þar til, er skip þau váru, er upp váru sett við vatnit, ok hjuggu svá, at ekki var fært, því at þeir sá mannför ofan frá konungsbænum. Váru þeir menn margir saman ok vápnaðir mjök ok fóru æsiliga. Þá menn hafði Haraldr konungr sent eftir þeim til þess at drepa Grím.

Hafði konungr tekit til orða litlu síðar en þeir Grímr höfðu út gengit, sagði svá: "Þat sé ek á skalla þeim inum mikla, at hann er fullr upp úlfúðar ok hann verðr at skaða þeim mönnum nökkurum, er oss mun þykkja afnám í, ef hann náir. Meguð þér þat ætla, þeir menn, er hann mun kalla, at í sökum sé við hann, at sá skalli mun engan yðvarn spara, ef hann kemst í færi. Farið nú þá eftir honum ok drepið hann."

Síðan fóru þeir ok kómu til vatnsins ok fengu þar engi skip, þau er fær væri, fóru aftr síðan ok sögðu konungi sína ferð ok svá þat, at þeir Grímr myndi þá komnir yfir vatnit.

Skalla-Grímr fór leið sína ok föruneyti hans, til þess er hann kom heim. Sagði Skalla-Grímr Kveld-Úlfi frá ferð þeira. Kveld-Úlfr lét vel yfir því, er Grímr hafði eigi farit til konungs þess erendis at ganga til handa honum, sagði enn sem fyrr, at þeir myndi af konungi hljóta skaða einn, en enga uppreist.

Kveld-Úlfr ok Skalla-Grímr ræddu oft um ráðagerð sína, ok kom þat allt ásamt með þeim, sögðu svá, at þeir myndi ekki mega vera þar í landi heldr en aðrir menn, þeir er í ósætt væri við konung, ok myndi þeim hitt ráð at fara af landi á brott, ok þótti þeim þat fýsiligt at leita til Íslands, því at þá var sagt þar vel frá landkostum. Þar váru þá komnir vinir þeira ok kunningjar, Ingólfr Arnarson ok förunautar hans, ok tekit sér landskosti ok bústaði á Íslandi. Máttu menn þar nema sér lönd ókeypis ok velja bústaði. Staðfestist þat helzt um ráðagerð þeira, at þeir myndi bregða búi sínu ok fara af landi á brott.

Þórir Hróaldsson hafði verit í barnæsku at fóstri með Kveld-Úlfi, ok váru þeir Skalla-Grímr mjök jafnaldrar. Var þar allkært í fóstbræðralagi. Þórir var orðinn lendr maðr konungs, er þetta var tíðenda, en vinátta þeira Skalla-Gríms helzt ávallt.

Snemma um várit bjuggu þeir Kveld-Úlfr skip sín. Þeir höfðu mikinn skipakost ok góðan, bjuggu tvá knörru mikla ok höfðu á hvárum þrjá tigu manna, þeira er liðfærir váru, ok um fram konur ok ungmenni. Þeir höfðu með sér lausafé allt, þat er þeir máttu með komast, en jarðir þeira þorði engi maðr at kaupa fyrir ríki konungs.

En er þeir váru búnir, þá sigldu þeir í brott. Þeir sigldu í eyjar þær, er Sólundir heita. Þat eru margar eyjar ok stórar ok svá mjök vágskornar, at þat er mælt, at þar munu fáir menn vita allar hafnir.

26. kafli - Frá sonum Guttorms hertoga.

Guttormr hét maðr, sonr Sigurðar hjartar. Hann var móðurbróðir Haralds konungs. Hann var fóstrfaðir konungs ok ráðamaðr fyrir landi hans, því at konungr var þá á barns aldri, fyrst er hann kom til ríkis. Guttormr var hertogi fyrir liði Haralds konungs, þá er hann vann land undir sik, ok var hann í öllum orrostum, þeim er konungr átti, þá er hann gekk til lands í Nóregi. En er Haraldr var orðinn einvaldskonungr yfir landi öllu ok hann settist um kyrrt, þá gaf hann Guttormi, frænda sínum, Vestrfold ok Austr-Agðir ok Hringaríki ok land þat allt, er átt hafði Hálfdan svarti, faðir hans. Guttormr átti sonu tvá ok dætr tvær. Synir hans hétu Sigurðr ok Ragnarr, en dætr hans Ragnhildr ok Áslaug.

Guttormr tók sótt. En er at honum leið, þá sendi hann menn á fund Haralds konungs ok bað hann sjá fyrir börnum sínum ok fyrir ríki sínu. Litlu síðar andaðist hann.

En er konungr spurði andlát hans, þá lét hann kalla til sín Hallvarð harðfara ok þá bræðr, sagði, at þeir skyldu fara sendiför hans austr í Vík. Konungr var þá staddr í Þrándheimi. Þeir bræðr bjuggust til ferðar þeirar sem vegligast, völðu sér lið ok höfðu skip þat, er þeir fengu bezt. Þeir höfðu þat skip, er átt hafði Þórólfr Kveld-Úlfsson ok þeir höfðu tekit af Þorgísli gjallanda. En er þeir váru búnir ferðar sinnar, þá sagði konungr þeim erendi, at þeir skyldu fara austr til Túnsbergs. Þar var þá kaupstaðr. Þar hafði Guttormr haft atsetu.

"Skuluð þit," sagði konungr, "færa mér sonu Guttorms, en dætr hans skulu þar upp fæðast, til þess er ek gifti þær. Skal ek fá menn til at varðveita ríkit ok veita meyjunum fóstr."

En er þeir bræðr váru búnir, þá fara þeir leið sína, ok byrjaði þeim vel. Kómu þeir um várit í Vík austr til Túnsbergs ok báru þar fram erendi sín. Taka þeir Hallvarðr við sonum Guttorms ok miklu lausafé. Fara þeir, þá er þeir eru búnir, aftr á leið. Byrjaði þeim þá nökkurum mun seinna, ok varð ekki til tíðenda í þeira ferð, fyrr en þeir sigla norðr um Sognsæ byr góðan ok bjart veðr ok váru þá allkátir.

27. kafli - Hefnd Kveld-Úlfs ok andlát.

Kveld-Úlfr ok þeir Skalla-Grímr heldu njósnum jafnan um sumarit inn á þjóðleiðinni. Skalla-Grímr var hverjum manni skyggnri. Hann sá sigling þeira Hallvarðs ok kenndi skipit, því at hann hafði þat skip sét fyrr, þá er Þorgils fór með. Skalla-Grímr helt vörð á um ferð þeira, hvar þeir lögðu til hafnar um kveldit. Síðan ferr hann aftr til liðs síns ok segir Kveld-Úlfi þat, er hann hafði sét, svá þat, at hann hafði kennt skipit, þat er þeir Hallvarðr höfðu tekit af Þorgísli ok Þórólfr hafði átt, ok þar myndi þeir menn nökkurir fylgja, er veiðr myndi í vera.

Síðan búast þeir ok búa báða bátana ok höfðu tuttugu menn á hvárum. Stýrði öðrum Kveld-Úlfr, en öðrum Skalla-Grímr. Róa þeir síðan ok leita skipsins, en er þeir koma at, þar er skipit lá, þá lögðu þeir at landi.

Þeir Hallvarðr höfðu tjaldat yfir skipi sínu ok höfðu þá lagízt til svefns. En er þeir Kveld-Úlfr kómu at þeim, þá hljópu varðmenn upp, er sátu við bryggjusporð, ok kölluðu á skip út, báðu menn upp standa, sögðu, at ófriðr fór at þeim. Hljópu þeir Hallvarðr til vápna sinna.

En er þeir Kveld-Úlfr kómu at bryggjusporðinum, þá gekk hann út at skutbryggju, en Skalla-Grímr gekk fram at bryggjunni. Kveld-Úlfr hafði í hendi bryntröll. En er hann kom á skipit, þá bað hann menn sína ganga it ytra með borðum ok höggva tjöldin ór klofum, en hann óð aftr til lyftingarinnar, ok svá er sagt, at þá hamaðist hann, ok fleiri váru þeir förunautar hans, er þá hömuðust. Þeir drápu menn þá alla, er fyrir þeim urðu. Slíkt sama gerði Skalla-Grímr, þar er hann gekk um skipit. Léttu þeir feðgar eigi, fyrr en hroðit var skipit. En er Kveld-Úlfr kom aftr at lyftingunni, reiddi hann upp bryntröllit ok höggr til Hallvarðs í gegnum hjálminn ok höfuðit, ok sökk allt at skafti. Hnykkði hann þá svá hart at sér, at hann brá Hallvarði á loft ok slöngði honum útbyrðis. Skalla-Grímr ruddi framstafninn ok drap Sigtrygg. Margt hljóp manna á kaf, en menn Skalla-Gríms tóku bátinn, er þeir höfðu þangat haft, ok reru til ok drápu þá alla, er á sundinu váru.

Þar lézt alls manna Hallvarðs meir en fimm tigir manna, en þeir Skalla-Grímr tóku skipit, þat er þeir Hallvarðr höfðu þangat haft, ok fé allt, þat sem á var.

Þeir tóku höndum menn tvá eða þrjá, þá er þeim þótti sem minnstir væri fyrir sér, ok gáfu grið ok höfðu af þeim tíðendi, fréttu, hverir menn hefðu verit á skipinu ok svá, hvernig ferð þeira hefði ætluð verit. En er þeir váru vísir orðnir alls ins sanna, þá könnuðu þeir valinn, þann er á skipinu lá. Fannst þeim þá þat á, at meiri hlutr manna hafði fyrir borð hlaupit ok höfðu týnzt en þat, er fallit hafði á skipinu. Þeir synir Guttorms höfðu fyrir borð hlaupit ok höfðu týnzt. Þá var annarr þeira tólf vetra, en annarr tíu ok inir vænligstu menn.

Síðan lét Skalla-Grímr lausa fara þá menn, er hann hafði grið gefit, ok bað þá fara á fund Haralds konungs ok segja honum vendiliga frá þeim tíðendum, er þar gerðust, ok svá, hverir þar höfðu at verit.

"Skuluð þér," sagði hann, "bera til konungs kviðling þenna:

Nús hersis hefnd
við hilmi efnd.
Gengr ulfr ok örn
of ynglings börn.
Flugu höggvin hræ
Hallvarðs á sæ.
Grár slítr undir
ari Snarfara."

Síðan fluttu þeir Grímr skipit með farmi út til skipa sinna, skiptu þá skipunum, hlóðu þetta, er þá höfðu þeir fengit, en ruddu hitt, er þeir höfðu áðr ok minna var, báru þar í grjót ok brutu þar á raufar ok sökkðu niðr, sigldu síðan á haf út, þegar byr gaf.

Svá er sagt, at þeim mönnum væri farit, er hamrammir eru, eða þeim, er berserksgangr var á, at meðan þat var framit, þá váru þeir svá sterkir, at ekki helzt við þeim, en fyrst, er af var gengit, þá váru þeir ómáttkari en at vanða. Kveld-Úlfr var ok svá, at þá er af honum gekk hamremmin, þá kenndi hann mæði af sókn þeiri, er hann hafði veitt, ok var hann þá af öllu saman ómáttugr, svá at hann lagðist í rekkju.

En byrr bar þá í haf út. Kveld-Úlfr réð fyrir skipi því, er þeir höfðu tekit af þeim Hallvarði. Þeim byrjaði vel ok heldu mjök samfloti, svá at hvárir vissu löngum til annarra.

En er sóttist hafit, þá elnaði sótt á hendr Kveld-Úlfi. En er dró at því, at hann var banvænn, þá kallaði hann til skipverja sína ok sagði þeim, at honum þótti líkligt, at þá myndi brátt skilja vega þeira. "Hefi ek," sagði hann, "ekki kvellisjúkr verit, en ef svá ferr, sem mér þykkir nú líkligast, at ek öndumst, þá gerið mér kistu ok látið mik fara fyrir borð, ok verðr þetta annan veg en ek hugða, at vera myndi, ef ek skal eigi koma til Íslands ok nema þar land. Þér skuluð bera kveðju mína Grími, syni mínum, þá er þér finnizt, ok segið honum þat með, ef svá verðr, at hann kemr til Íslands, ok beri svá at, þótt þat muni ólíkligt þykkja, at ek sjá þar fyrir, þá taki hann sér þar bústað sem næst því, er ek hefi at landi komit."

Litlu síðar andaðist Kveld-Úlfr. Gerðu skipverjar hans svá, sem hann hafði fyrir mælt, at þeir lögðu hann í kistu ok skutu síðan fyrir borð.

Grímr hét maðr, sonr Þóris Ketilssonar kjölfara, kynstórr maðr ok auðigr. Hann var skipveri Kveld-Úlfs. Hann hafði verit aldavinr þeira feðga ok hafði verit í ferðum bæði með þeim ok Þórólfi, hafði hann ok fengit reiði konungs fyrir þá sök. Hann tók til forráða skipit, eftir er Kveld-Úlfr var dauðr.

En er þeir váru komnir við Ísland, þá sigldu þeir sunnan at landi. Þeir sigldu vestr fyrir landit, því at þeir höfðu þat spurt, at Ingólfr hafði sér þar bústað tekit. En er þeir kómu fyrir Reykjanes ok þeir sá firðinum upp lúka, þá stefna þeir inn í fjörðinn báðum skipunum. Veðr gerði hvasst ok væta mikil ok þoka. Skilðust þá skipin. Sigldu þeir inn eftir Borgarfirði, til þess er þraut sker öll, köstuðu þá akkerum, til þess er veðr lægði ok ljóst gerði. Þá biðu þeir flæðar. Síðan fluttu þeir skipit upp í árós nökkurn, - sú er kölluð Gufuá, - leiddu þar skipit upp eftir ánni, svá sem gekk, báru síðan farm af skipinu ok bjuggust þar um inn fyrsta vetr.

Þeir könnuðu landit með sæ, bæði upp ok út. En er þeir höfðu skammt farit, þá fundu þeir í vík einni, hvar upp var rekin kista Kveld-Úlfs. Fluttu þeir kistuna á nes þat, er þar varð, settu hana þar niðr ok hlóðu at grjóti.

28. kafli - Skalla-Grímr nam land.

Skalla-Grímr kom þar at landi, er nes mikit gekk í sæ út ok eið mjótt fyrir ofan nesit, ok báru þar farm af. Þat kölluðu þeir Knarrarnes.

Síðan kannaði Skalla-Grímr landit, ok var þar mýrlendi mikit ok skógar víðir, langt í milli fjalls ok fjöru, selveiðar gnógar ok fiskifang mikit. En er þeir könnuðu landit suðr með sjónum, ok varð þá fyrir þeim fjörðr mikill, en er þeir fóru inn með firði þeim, þá léttu þeir eigi fyrr ferðinni en þeir fundu förunauta sína, Grím inn háleygska ok þá förunauta. Var þar fagnafundr. Sögðu þeir Skalla-Grími, at Kveld-Úlfr var þar til lands kominn ok þeir höfðu hann jarðat. Síðan fylgðu þeir Skalla-Grími þar til, ok sýndist honum svá sem þaðan myndi skammt á brott, þar er bólstaðargerð góð myndi vera.

Fór Grímr þá í brott ok aftr til skipverja sinna, ok sátu þar hvárir um vetrinn, sem þeir höfðu at komit.

Þá nam Skalla-Grímr land milli fjalls ok fjöru, Mýrar allar út til Selalóns ok it efra til Borgarhrauns, en suðr til Hafnarfjalla, ok allt þat land, er vatnföll deila til sjóvar. Hann flutti um várit eftir skipit suðr til fjarðarins ok inn í vág þann, er næstr var því, er Kveld-Úlfr hafði til lands komit, ok setti þar bæ ok kallaði at Borg, en fjörðinn Borgarfjörð, ok svá heraðit upp frá kenndu þeir við fjörðinn.

Grími inum háleygska gaf hann bústað fyrir sunnan Borgarfjörð, þar er kallat var á Hvanneyri. Þar skammt út frá skarst inn vík ein eigi mikil. Fundu þeir þar andir margar ok kölluðu Andakíl, en Andakílsá, er þar fell til sjóvar. Upp frá á þeiri til þeirar ár, er kölluð var Grímsá, þar í milli átti Grímr land.

Um várit, þá er Skalla-Grímr lét reka kvikfé sitt útan með sjó, þá kómu þeir á nes eitt lítit ok veiddu þar álftir nökkurar ok kölluðu Álftanes.

Skalla-Grímr gaf land skipverjum sínum. Ána gaf hann land milli Langár ok Háfslækjar, ok bjó hann at Ánabrekku. Sonr hans var Önundr sjóni. Grímólfr byggði fyrst á Grímólfsstöðum. Við hann er kennd Grímólfsfit ok Grímólfslækr. Grímr hét sonr hans, er bjó fyrir sunnan fjörð. Hans sonr var Grímarr, er bjó á Grímarsstöðum. Um hann deildu þeir Þorsteinn ok Tungu-Oddr. Grani bjó at Granastöðum í Digranesi. Þorbirni krum gaf hann land upp með Gufuá ok Þórði beigalda. Bjó Krumr í Krumshólum, en Þórðr at Beigalda. Þóri þurs ok þeim bræðrum gaf hann land upp frá Einkunnum ok it ytra með Langá. Þórir þurs bjó á Þursstöðum. Hans dóttir var Þórdís stöng, er bjó í Stangarholti síðan. Þorgeirr bjó á Jarðlangsstöðum.

Skalla-Grímr kannaði land upp um herað, fór fyrst inn með Borgarfirði, til þess er fjörðinn þraut, en síðan með ánni fyrir vestan, er hann kallaði Hvítá, því at þeir förunautar höfðu eigi sét fyrr vötn þau, er ór jöklum höfðu fallit. Þótti þeim áin undarliga lit. Þeir fóru upp með Hvítá, til þess er sú á varð fyrir þeim, er fell af norðri frá fjöllum. Þá kölluðu þeir Norðrá ok fóru upp með þeiri á, til þess er enn varð á fyrir þeim, ok var þat lítit vatnsfall. Fóru þeir yfir á þá ok enn upp með Norðrá, sá þá brátt, hvar in litla áin fell ór gljúfrum, ok kölluðu þá Gljúfrá. Síðan fóru þeir yfir Norðrá ok fóru aftr enn til Hvítár ok upp með henni. Varð þá enn brátt á, sú er þvers varð, fyrir þeim ok fell í Hvítá. Þá kölluðu þeir Þverá. Þeir urðu þess varir, at þar var hvert vatn fullt af fiskum. Síðan fóru þeir út aftr til Borgar.

29. kafli - Af iðju Skalla-Gríms ok búsýslu.

Skalla-Grímr var iðjumaðr mikill. Hann hafði með sér jafnan margt manna, lét sækja mjök föng þau, er fyrir váru ok til atvinnu mönnum váru, því at þá fyrst höfðu þeir fátt kvikfjár, hjá því sem þurfti til fjölmennis þess, sem var. En þat, sem var kvikfjárins, þá gekk öllum vetrum sjálfala í skógum. Skalla-Grímr var skipasmiðr mikill, en rekavið skorti eigi vestr fyrir Mýrar. Hann lét gera bæ á Álftanesi ok átti þar bú annat, lét þaðan sækja útróðra ok selveiðar ok eggver, er þá váru gnóg föng þau öll, svá rekavið at láta at sér flytja. Hvalkvámur váru þá ok miklar, ok skjóta mátti sem vildi. Allt var þar þá kyrrt í veiðistöð, er þat var óvant manni. It þriðja bú átti hann við sjóinn á vestanverðum Mýrum. Var þar enn betr komit at sitja fyrir rekum, ok þar lét hann hafa sæði ok kalla at Ökrum. Eyjar lágu þar úti fyrir, er hvalr fannst í, ok kölluðu þeir Hvalseyjar. Skalla-Grímr hafði ok menn sína uppi við laxárnar til veiða. Odd einbúa setti hann við Gljúfrá at gæta þar laxveiðar. Oddr bjó undir Einbúabrekkum, við hann er kennt Einbúanes. Sigmundr hét maðr, er Skalla-Grímr setti við Norðrá. Hann bjó þar, er kallat var á Sigmundarstöðum. Þar er nú kallat at Haugum. Við hann er kennt Sigmundarnes. Síðan færði hann bústað sinn í Munoðarnes, þótti þar hægra til laxveiða.

En er fram gekk mjök kvikfé Skalla-Gríms, þá gekk féit upp til fjalla allt á sumrum. Hann fann mikinn mun á, at þat fé varð betra ok feitara, er á heiðum gekk, svá þat, at sauðfé helzt á vetrum í fjalldölum, þótt eigi verði ofan rekit. Síðan lét Skalla-Grímr gera bæ uppi við fjallit ok átti þar bú, lét þar varðveita sauðfé sitt. Þat bú varðveitti Gríss, ok er við hann kennd Grísartunga. Stóð þá á mörgum fótum fjárafli Skalla-Gríms.

Stundu síðar en Skalla-Grímr hafði út komit, kom skip af hafi í Borgarfjörð ok átti sá maðr, er Óleifr var kallaðr hjalti. Hann hafði með sér konu sína ok börn ok annat frændlið sitt ok hafði svá ætlat ferð sína at fá sér bústað á Íslandi. Óleifr var maðr auðigr ok kynstórr ok spakr at viti. Skalla-Grímr bauð Óleifi heim til sín til vistar ok liði hans öllu, en Óleifr þekkðist þat, ok var hann með Skalla-Grími inn fyrsta vetr, er Óleifr var á Íslandi.

En eftir um várit vísaði Skalla-Grímr Óleifi til landskostar fyrir sunnan Hvítá upp frá Grímsá til Flókadalsár. Óleifr þekkðist þat ok fór þangat búferli sínu ok setti þar bústað, er heitir at Varmalæk. Hann var göfugr maðr. Hans synir váru þeir Ragi í Laugardal ok Þórarinn Ragabróðir, er lögsögu tók á Íslandi næst eftir Hrafn Hængsson. Þórarinn bjó at Varmalæk. Hann átti Þórdísi, dóttur Óláfs feilans, systur Þórðar gellis.

30. kafli - Útkváma Yngvars.

Haraldr konungr inn hárfagri lagði eigu sína á jarðir þær allar, er þeir Kveld-Úlfr ok Skalla-Grímr höfðu eftir átt í Nóregi, ok allt þat fé annat, er hann náði. Hann leitaði ok mjök eftir mönnum þeim, er verit höfðu í ráðum ok vitorðum eða nökkurum tilbeina með þeim Skalla-Grími um verk þau, er þeir unnu, áðr Skalla-Grímr fór ór landi á brott, ok svá kom sá fjandskapr, er konungi var á þeim feðgum, at hann hataðist við frændr þeira eða aðra nauðleytamenn eða þá menn, er hann vissi, at þeim höfðu allkærir verit í vináttu. Sættu sumir af honum refsingum, ok margir flýðu undan ok leituðu sér hælis, sumir innan lands, en sumir flýðu með öllu af landi á brott.

Yngvarr, mágr Skalla-Gríms, var einn af þessum mönnum, er nú var frá sagt. Tók hann þat ráð, at hann varði fé sínu, svá sem hann mátti, í lausaeyri ok fekk sér hafskip, réð þar menn til ok bjó ferð sína til Íslands, því at hann hafði þá spurt, at Skalla-Grímr hafði tekit þar staðfestu ok eigi myndi þar skorta landakosti með Skalla-Grími. En er þeir váru búnir ok byr gaf, þá sigldi hann í haf, ok greiddist ferð hans vel. Kom hann til Íslands fyrir sunnan landit ok helt vestr fyrir Reykjanes ok sigldi inn á Borgarfjörð ok helt inn í Langá ok upp allt til fors, báru þar farm af skipinu.

En er Skalla-Grímr spurði atkvámu Yngvars, þá fór hann þegar á fund hans ok bauð honum til sín með svá mörgum mönnum sem hann vildi. Yngvarr þekkðist þat. Var skipit upp sett, en Yngvarr fór til Borgar með marga menn ok var þar þann vetr með SkallaGrími. En at vári bauð Skalla-Grímr honum landakosti. Hann gaf Yngvari bú þat, er hann átti á Álftanesi, ok land inn til Leirulækjar ok út til Straumfjarðar. Síðan fór hann til útbús þess ok tók þar við, ok var hann inn nýzti maðr ok hafði auð fjár. Skalla-Grímr gerði þá bú í Knarrarnesi ok átti þar bú lengi síðan.

Skalla-Grímr var járnsmiðr mikill ok hafði rauðablástr mikinn á vetrinn. Hann lét gera smiðju með sjónum mjök langt út frá Borg, þar sem heitir Raufarnes. Þótti honum skógar þar fjarlægir. En er hann fekk þar engan stein, þann er svá væri harðr eða sléttr, at honum þætti gott at lýja járn við, - því at þar er ekki malargrjót, eru þar smáir sandar allt með sæ, - var þat eitt kveld, þá er aðrir menn fóru at sofa, at Skalla-Grímr gekk til sjóvar ok hratt fram skipi áttæru, er hann átti, ok reri út til Miðfjarðareyja, lét þá hlaupa niðr stjóra fyrir stafn á skipinu. Síðan steig hann fyrir borð ok kafaði ok hafði upp með sér stein ok færði upp í skipit. Síðan fór hann sjálfr upp í skipit ok reri til lands ok bar steininn til smiðju sinnar ok lagði niðr fyrir smiðjudurum ok lúði þar síðan járn við. Liggr sá steinn þar enn ok mikit sindr hjá, ok sér þat á steininum, at hann er barðr ofan ok þat er brimsorfit grjót ok ekki því grjóti glíkt öðru, er þar er, ok munu nú ekki meira hefja fjórir menn.

Skalla-Grímr sótti fast smiðjuverkit, en húskarlar hans vönduðu um ok þótti snemma risit. Þá orti hann vísu þessa:

Mjök verðr ár, sás aura,
ísarns meiðr at rísa,
váðir vidda bróður
veðrseygjar skal kveðja.
Gjalla lætk á golli
geisla njóts, meðan þjóta,
heitu, hrærikytjur
hreggs vindfrekar, sleggjur.

31. kafli - Hér segir af börnum Skalla-Gríms.

Skalla-Grímr ok þau Bera áttu börn mjök mörg, ok var þat fyrst, at öll önduðust. Þá gátu þau son, ok var vatni ausinn ok hét Þórólfr. En er hann fæddist upp, þá var hann snemma mikill vexti ok inn vænsti sýnum. Var þat allra manna mál, at hann myndi vera inn líkasti Þórólfi Kveld-Úlfssyni, er hann var eftir heitinn. Þórólfr var langt um fram jafnaldra sína at afli. En er hann óx upp gerðist hann íþróttamaðr um flesta þá hluti, er þá var mönnum títt at fremja, þeim er vel váru at sér gervir. Þórólfr var gleðimaðr mikill. Snemma var hann svá fullkominn at afli, at hann þótti vel liðfærr með öðrum mönnum. Varð hann brátt vinsæll af alþýðu. Unni honum ok vel faðir ok móðir.

Þau Skalla-Grímr áttu dætr tvær. Hét önnur Sæunn, en önnur Þórunn. Váru þær ok efniligar í uppvexti.

Enn áttu þau Skalla-Grímr son. Var sá vatni ausinn ok nafn gefit ok kallaðr Egill. En er hann óx upp, þá mátti brátt sjá á honum, at hann myndi verða mjök ljótr ok líkr feðr sínum, svartr á hár. En þá er hann var þrévetr, þá var hann mikill ok sterkr svá sem þeir sveinar aðrir, er váru sex vetra eða sjau. Hann var brátt málugr ok orðvíss. Heldr var hann illr viðreignar, er hann var í leikum með öðrum ungmennum.

Þat vár fór Yngvarr til Borgar, ok var þat at erendum, at hann bauð Skalla-Grími til boðs út þangat til sín ok nefndi til þeirar ferðar Beru, dóttur sína, ok Þórólf, son hennar, ok þá menn aðra, er þau Skalla-Grímr vildu, at færi. Skalla-Grímr hét för sinni. Fór Yngvarr þá heim ok bjó til veizlunnar ok lét þá öl heita.

En er at þeiri stefnu kemr, er Skalla-Grímr skyldi til boðsins fara ok þau Bera, þá bjóst Þórólfr til ferðar með þeim ok húskarlar, svá at þau váru fimmtán saman.

Egill ræddi um við föður sinn, at hann vildi fara. "Á ek þar slíkt kynni sem Þórólfr," segir hann.

"Ekki skaltu fara," segir Skalla-Grímr, "því at þú kannt ekki fyrir þér at vera í fjölmenni, þar er drykkjur eru miklar, er þú þykkir ekki góðr viðskiptis, at þú sér ódrukkinn."

Steig þá Skalla-Grímr á hest sinn ok reið í brott, en Egill unði illa við sinn hlut. Hann gekk ór garði ok hitti eykhest einn, er Skalla-Grímr átti, fór á bak ok reið eftir þeim Skalla-Grími. Honum varð ógreiðfært um mýrarnar, því at hann kunni enga leið, en hann sá þó mjök oft reið þeira Skalla-Gríms, þá er eigi bar fyrir holt eða skóga. Er þat at segja frá hans ferð, at síð um kveldit kom hann á Álftanes, þá er menn sátu þar at drykkju. Gekk hann inn í stofu. En er Yngvarr sá Egil, þá tók hann við honum feginsamliga ok spurði, hví hann hefði svá síð komit. Egill sagði, hvat þeir Skalla-Grímr höfðu við mælzt. Yngvarr setti Egil hjá sér. Sátu þeir gagnvert þeim Skalla-Grími ok Þórólfi.

Þá var þar haft ölteiti, at menn kváðu vísur. Þá kvað Egill vísu:

Kominn emk enn til arna
Yngvars, þess's beð lyngva,
hann vask fúss at finna,
fránþvengjar gefr drengjum.
Mun eigi þú, þægir,
þrévetran mér betra,
ljósundinna landa
linns, óðar smið finna.

Yngvarr helt upp vísu þeiri ok þakkaði vel Agli vísuna. En um daginn eftir þá færði Yngvarr Agli at skáldskaparlaunum kúfunga þrjá ok andaregg. En um daginn eftir við drykkju kvað Egill vísu aðra um bragarlaun:

Síþögla gaf söglum
sárgagls þría Agli
herðimeiðr við hróðri
hagr brimrótar gagra,
ok bekkþiðurs blakka
borðvallar gaf fjorða
kennimeiðr, sás kunni,
körbeð, Egil gleðja.

Vel lagði Egill í þökk skáldskap sinn við marga menn. Ekki varð þá fleira til tíðenda í ferð þeira. Fór Egill heim með Skalla-Grími.

32. kafli - Björn nemr brott Þóru hlaðhönd.

Björn hét hersir ríkr í Sogni, er bjó á Aurlandi. Hans sonr var Brynjólfr, er arf allan tók eftir föður sinn. Synir Brynjólfs váru þeir Björn ok Þórðr. Þeir váru menn á ungum aldri, er þetta var tíðenda. Björn var farmaðr mikill, var stundum í víking, en stundum í kaupferðum. Björn var inn gerviligsti maðr.

Þat barst at á einu hverju sumri, at Björn var staddr í Fjörðum at veizlu nökkurri fjölmennri. Þar sá hann mey fagra, þá er honum fannst mikit um. Hann spurði eftir, hverrar ættar hon var. Honum var þat sagt, at hon var systir Þóris hersis Hróaldssonar ok hét Þóra hlaðhönd. Björn hóf upp bónorð sitt ok bað Þóru, en Þórir synjaði honum ráðsins, ok skilðust þeir at svá gervu.

En þat sama haust fekk Björn sér liðs ok fór með skútu alskipaða norðr í Fjörðu ok kom til Þóris ok svá, at hann var eigi heima. Björn nam Þóru á brott ok hafði heim með sér á Aurland. Váru þau þar um vetrinn, ok vildi Björn gera brúðlaup til hennar. Brynjólfi, feðr hans, líkaði þat illa, er Björn hafði gert, þótti svívirðing í því, þar sem áðr hafði löng vinátta verit með Þóri ok Brynjólfi.

"Því síðr skaltu, Björn," segir Brynjólfr, "brúðlaup til Þóru gera hér með mér at óleyfi Þóris, bróður hennar, at hon skal hér svá vel sett sem hon væri mín dóttir, en systir þín."

En svá varð at vera allt, sem Brynjólfr kvað á, þar í hans hýbýlum, hvárt er Birni líkaði vel eða illa.

Brynjólfr sendi menn til Þóris at bjóða honum sætt ok yfirbætr fyrir för þá, er Björn hafði farit. Þórir bað Brynjólf senda heim Þóru, sagði, at ekki myndi af sætt verða ella. En Björn vildi fyrir engan mun láta hana í brott fara, þó at Brynjólfr beiddi þess. Leið svá af vetrinn.

En er vára tók, þá ræddu þeir Brynjólfr ok Björn einn dag um ráðagerðir sínar. Spurði Brynjólfr, hvat hann ætlaðist fyrir.

Björn sagði þat líkast, at hann myndi fara af landi á brott. "Er mér þat næst skapi," sagði hann, "at þú fáir mér langskip ok þar lið með ok fara ek í víking."

"Engi ván er þess," sagði Brynjólfr, "at ek fá þér í hendr herskip ok lið mikit, því at ek veit eigi nema þá komir þú þar niðr, er mér er öll óaufúsa á, ok stendr þó nú áðr ærin óró af þér. Kaupskip mun ek fá þér í hendr ok þar með kaupeyri. Farðu síðan suðr til Dyflinnar. Sú er nú ferð frægst. Mun ek fá þér föruneyti gott."

Björn segir svá, at hann myndi þat verða upp at taka, sem Brynjólfr vildi. Lét hann þá búa kaupskip gott ok fekk menn til. Bjóst Björn þá til þeirar ferðar ok varð ekki snemmbúinn.

En er Björn var albúinn ok byrr rann á, þá steig hann á bát með tólf menn ók reri inn á Aurland, ok gengu upp til bæjar ok til dyngju þeirar, er móðir hans átti. Sat hon þar inni ok konur mjök margar. Þar var Þóra. Björn sagði, at Þóra skyldi með honum fara. Leiddu þeir hana í brott, en móðir hans bað konurnar vera eigi svá djarfar, at þær gerði vart við inn í skálann, sagði, at Brynjólfr myndi illa í höndum hafa, ef hann vissi, ok sagði, at þá væri búit við geig miklum með þeim feðgum. En klæðnaðr Þóru ok gripir váru þar allir lagðir til handargagns, ok höfðu þeir Björn þat allt með sér. Fóru þeir síðan um nóttina út til skips síns, drógu þegar segl sitt ok sigldu út eftir Sognsæ ok síðan í haf.

Þeim byrjaði illa ok höfðu réttu stóra ok velkði lengi í hafi, því at þeir váru öruggir í því at firrast Nóreg sem mest. Þat var einn dag, at þeir sigldu austan at Hjaltlandi hvasst veðr ok lestu skipit í landtöku við Mósey, báru þar af farminn ok fóru í borg þá, er þar var, ok báru þangat allan varning sinn ok settu upp skipit ok bættu, er brotit var.

33. kafli - Björn þiggr vetrvist at Borg.

Litlu fyrir vetr kom skip til Hjaltlands sunnan ór Orkneyjum. Sögðu þeir þau tíðendi, at langskip hafði komit um haustit til eyjanna. Váru þat sendimenn Haralds konungs með þeim erendum til Sigurðar jarls, at konungr vildi drepa láta Björn Brynjólfsson, hvar sem hann yrði áhendr, ok slíkar orðsendingar gerði hann til Suðreyja, allt til Dyflinnar. Björn spurði þessi tíðendi ok þat með, at hann var útlægr gerr í Nóregi. En þegar er hann hafði komit til Hjaltlands, gerði hann brúðlaup til Þóru. Sátu þau um vetrinn í Móseyjarborg.

En þegar um várit, er sjó tók at lægja, setti Björn fram skip sitt ok bjó sem ákafligast. En er hann var búinn ok byr gaf, sigldi hann í haf. Fengu þeir veðr stór ok váru litla stund úti, kómu sunnan at Íslandi. Gekk þá veðr á land, ok bar þá vestr fyrir landit ok þá í haf út, en er þeim gaf byr aftr, þá sigldu þeir at landinu. Engi var sá maðr þar innan borðs, er verit hafði fyrr á Íslandi.

Þeir sigldu inn á fjörð einn furðuliga mikinn, ok bar þá at inni vestri ströndinni, sá þar til lands inn ekki nema boða eina ok hafnleysur, beittu þá sem þverast austr fyrir landit, allt til þess er fjörðr varð fyrir þeim, ok sigldu þeir inn eftir firðinum, til þess er lokit var skerjum öllum ok brimi. Þá lögðu þeir at nesi einu. Lá þar ey fyrir útan, en sund djúpt í milli, festu þar skipit. Vík gekk upp fyrir vestan nesit, en upp af víkinni stóð borg mikil.

Björn gekk á bát einn ok menn með honum. Björn sagði förunautum sínum, at þeir skyldi varast at segja þat ekki frá ferðum sínum, er þeim stæði vandræði af því. Þeir Björn reru til bæjarins ok hittu þar menn at máli. Spurðu þeir þess fyrst, hvar þeir váru at landi komnir. Menn sögðu, at þat hét at Borgarfirði, en bær sá, er þar var, hét at Borg, en Skalla-Grímr bóndinn. Björn kannaðist brátt við hann ok gekk til móts við Skalla-Grím, ok töluðust þeir við. Spurði Skalla-Grímr, hvat mönnum þeir væri. Björn nefndi sik ok föður sinn, en Skalla-Grími var allr kunnleiki á Brynjólfi ok bauð Birni allan forbeina sinn, þann er hann þurfti. Björn tók því þakksamliga. Þá spurði Skalla-Grímr, hvat fleira væri þeira manna á skipi, er virðingamenn væri. Björn sagði, at þar var Þóra Hróaldsdóttir, systir Þóris hersis. Skalla-Grímr varð við þat allglaðr ok sagði svá, at þat var skylt ok heimult um systur Þóris, fóstbróður síns, at hann gerði slíkan forbeina, sem þurfti eða hann hefði föng til, ok bauð þeim Birni báðum til sín með alla skipverja sína. Björn þekkðist þat. Var þá fluttr farmr af skipinu upp í tún at Borg. Settu þeir þar búðir sínar, en skipit var leitt upp í læk þann, er þar verðr, en þar er kallat Bjarnartöður, sem þeir Björn höfðu búðir.

Björn ok þeir skipverjar allir fóru til vistar með Skalla-Grími. Hann hafði aldri færi menn með sér en sex tigu vígra manna.

34. kafli - Ávít Skalla-Gríms við Björn.

Þat var um haustit, þá er skip höfðu komit til Íslands af Nóregi, at sá kvittr kom yfir, at Björn myndi hafa hlaupizt á brott með Þóru ok ekki at ráði frænda hennar ok konungr hafði gert hann útlaga fyrir þat ór Nóregi.

En er Skalla-Grímr varð þess varr, þá kallaði hann Björn til sín ok spurði, hvernig farit væri um kvánfang hans, hvárt þat hefði gert verit at ráði frænda. "Var mér eigi þess ván," sagði hann, ,,um son Brynjólfs, at ek mynda eigi vita it sanna af þér."

Björn sagði: "Satt eitt hefi ek þér sagt, Grímr, en eigi máttu ámæla mér fyrir þat, þótt ek segða þér eigi lengra en þú spurðir. En þó skal nú við ganga því, er satt er, at þú hefir sannspurt, at ekki var þetta ráð gert við samþykki Þóris, bróður hennar."

Þá mælti Skalla-Grímr, reiðr mjök: "Hví vartu svá djarfr, at þú fórt á minn fund, eða vissir þú eigi, hver vinátta var með okkr Þóri?"

Björn segir: "Vissa ek," segir hann, "at með ykkr var fóstbræðralag ok vinátta kær. En fyrir því sótta ek þik heim, at mik hafði hér at landi borit ok ek vissa, at mér myndi ekki týja at forðast þik. Mun nú vera á þínu valdi, hverr minn hlutr skal verða, en góðs vænti ek af, því at ek em heimamaðr þinn."

Síðan gekk fram Þórólfr, sonr Skalla-Gríms, ok lagði til mörg orð ok bað föður sinn, at hann gæfi Birni þetta eigi at sök, er þó hafði hann tekit við Birni. Margir aðrir lögðu þar orð til.

Kom þá svá, at Grímr sefaðist, sagði, at Þórólfr myndi þá ráða, - "ok tak þú við Birni, ok ef þú vill, ver til hans svá vel sem þú vill."

35. kafli - Fædd Ásgerðr. Þórólfr ferr útan.

Þóra ól barn um sumarít, ok var þat mær. Var hon vátni ausin ok nafn gefit ok hét Ásgerðr. Bera fekk til konu at gæta meyjarinnar.

Björn var um vetrinn með Skalla-Grími ok allir skipverjar hans. Þórólfr gerði sér títt við Björn ok var honum fylgjusamr.

En er vár kom, þá var þat einn hvern dag, at Þórólfr gekk til máls við föður sinn ok spurði hann þess, hvert ráð hann vildi leggja til við Björn, vetrgest sinn, eða hverja ásjá hann vildi honum veita. Grímr spurði Þórólf, hvat hann ætlaðist fyrir.

"Þat ætla ek," sagði Þórólfr, "at Björn vildi helzt fara til Nóregs, ef hann mætti þar í friði vera. Þætti mér þat ráð fyrir liggja, faðir, at þú sendir menn til Nóregs at bjóða sættir fyrir Björn, ok mun Þórir mikils virða orð þín."

Svá kom Þórólfr fyrirtölum sínum, at Skalla-Grímr skipaðist við ok fekk menn til útanferðar um sumarit. Fóru þeir menn með orðsendingar ok jartegnir til Þóris Hróaldssonar ok leituðu um sættir með þeim Birni. En þegar er Brynjólfr vissi þessa orðsending, þá lagði hann allan hug á at bjóða sættir fyrir Björn. Kom þá svá því máli, at Þórir tók sættir fyrir Björn, því at hann sá þat, at þá var svá komit, at Björn þurfti þá ekki at óttast um sik. Tók Brynjólfr þá sættum fyrir Björn, en sendimenn Gríms váru um vetrinn með Þóri, en Björn var þann vetr með Skalla-Grími. En eftir um sumarit fóru sendimenn Skalla-Gríms aftr. En er þeir kómu aftr um haustit, þá sögðu þeir þau tíðendi, at Björn var í sætt tekinn í Nóregi.

Björn var inn þriðja vetr með Skalla-Grími, en eftir um várit bjóst hann til brottferðar ok sú sveit manna, er honum hafði þangat fylgt. En er Björn var búinn til ferðar sinnar, þá sagði Bera, at hon vill, at Ásgerðr, fóstra hennar, sé eftir, en þau Björn þekkðust þat, ok var mærin eftir ok fæddist þar upp með þeim Skalla-Grími.

Þórólfr, sonr Skalla-Gríms, réðst til ferðar með Birni, ok fekk Skalla-Grímr honum fararefni. Fór hann útan um sumarit með Birni. Greiddist þeim vel ok kómu af hafi útan at Sognsæ. Sigldi Björn þá inn í Sogn ok fór síðan heim til föður síns. Fór Þórólfr heim með honum. Tók Brynjólfr þá við þeim feginsamliga. Síðan váru ger orð Þóri Hróaldssyni. Lögðu þeir Brynjólfr stefnu sín í milli. Kom þar ok Björn til þeirar stefnu. Tryggðu þeir Þórir þá sættir með sér. Síðan greiddi Þórir af hendi fé þat, er Þóra átti í hans garði, ok síðan tóku þeir upp, Þórir ok Björn, vináttu með tengðum. Var Björn þá heima á Aurlandi með Brynjólfi. Þórólfr var ok þar, í allgóðu yfirlæti af þeim feðgum.

36. kafli - Eiríkr þá karfann.

Haraldr konungr hafði löngum atsetu sína á Hörðalandi eða Rogalandi at stórbúum þeim, er hann átti at Útsteini eða Ögvaldsnesi eða á Fitjum, á Álreksstöðum eða á Lygru, á Sæheimi. En þann vetr, er nú var frá sagt, var konungr norðr í landi. En er þeir Björn ok Þórólfr höfðu verit einn vetr í Nóregi ok vár kom, þá bjuggu þeir skip ok öfluðu manna til, fóru um sumarit í víking í Austrveg, en fóru heim at hausti ok höfðu aflat fjár mikils. En er þeir kómu heim, þá spurðu þeir, at Haraldr konungr var á Rogalandi ok myndi þar sitja um vetrinn. Þá tók Haraldr konungr at eldast mjök, en synir ha